باغبانی

جنگل منطقه وسيعي پوشيده از درختان ، درختچه ها و گونه هاي علفي است كه همراه با جانوران وحشي نوعي اشتراك حياتي گياهي و جانوري را تشكيل داده و تحت تاثير عوامل اقليمي و خاكي قادر است تعادل طبيعي خود را حفظ كند. جنگلها در تمام نواحی زمین که قابلیت رشد درخت در آنها وجود دارد و از نظر ارتفاع در زیر خط درخت قرار دارند یافت می‌‌شوند، مگر اینکه بارش باران در آنجا کم بوده، یا تناوب آتش سوزیهای طبیعی زیاد باشد. جنگلها عمدتاً شامل تعداد زیادی از گونه‌های درختان با ارتفاع مختلف می‌‌باشند، و در کنار اینها درختچه‌ها و درختان جوان رشد می‌‌کنند، که سبب استفاده بهینه از نور آفتاب می‌شود. یک جنگل به شکل طبیعی اش، محل زندگی بسیاری از جانوران و گونه‌های گیاهی می‌‌باشد.

معيارها و شاخصهاي جنگلداري پايدار:

مقدمه
معيارها (Creteria) و شاخص (Indicators) ابزاري براي تعريف, پايش و ارزيابي  حركت به طرف جنگلداري پايدار محسوب ميشوند . اصلاح و مفهوم معيار نشاندهنده اصول يا شرايط اصلي براي پايداري است كه بر طبق آنها توان توليدي و نقش هاي حفاظتي و اجتماعي جنگلها مورد قضاوت واقع ميشود . هر معيار هم داراي چندين شاخص كمي و كيفي براي
اندازه گيري و پايش است كه بطور منظم و متوالي مورد اندازه گيري قرار مي گيرند، تا اثرات مديريت جنگل مشخص و معين شود . معيارها و شاخصهاي جنگلداري پايدار در سطح ملي ممكن است بر سياست و قوانين جنگل و تشكيلات بخش جنگل تأثير گذار باشند . در شرايط كنوني در سطح جهاني تقريباً همه كشورها در مناطق مختلف اكولوژيكي معيارها و شاخص هاي جنگلداري پايدار در سطح ملي را كه قبلاً با همكاري فائو و ساير ارگانهاي بين المللي تهيه شده است پياده و اجرا مي نمايند . معيارها و شاخص هاي جنگلداري پايدار براي هفت منطقه مختلف جهان از جمله فرايند كشورهاي اروپائي, فرايند مونترال, مناطق خشك افريقا, جنگلهاي استوائي, فرايند تاراپوتو و فرايند كشورهاي خاور نزديك تهيه گرديده است . تعداد و نوع معيارهاي جنگلداري پايدار در سطح ملي تقريباً براي همه مناطق اكولوژيكي جهان يكسان است .

مطالعه چشم انداز جنگلداري در غرب آسيا و آسياي ميانه تا سال 2020:

مطالعه چشم انداز جنگلداري (Forestry Outlook Study) براي آينده يكي از برنامه هاي فائو (FAO) ميباشد كه با همكاري كشورهاي مختلف براي مناطق مختلف جهان و كشورها تهيه شده يا در حال انجام است . در اين رابطه اولين سئوالي كه مطرح مي شود اين است كه هدف مطالعه چشم انداز جنگلداري چيست؟ هدف مطالعه چشم انداز جنگلداري تعيين گزينه هاي مختلف براي جنگلداري در آينده است . گزينه هاي آينده براي جنگلداري در اين مطالعه براساس آينده نگري به روش تهيه سناريوهاي كمي- كيفي است كه از نتايج اين مطالعه در درجه اول بخش جنگلداري در تهيه راهبرد استفاده بعمل ميآورد . البته مطالعه چشم انداز جنگلداري براي تصميم گيران اقتصادي و اجتماعي, برنامه ريزان, مؤسسات علمي و تحقيقاتي, بخش خصوصي, جوامع مدني و افراد علاقمند هم كاربرد دارد . مطالعه چشم انداز جنگلداري با همكاري فائو, كشورها و بعضي از نهادهاي بين المللي تاكنون براي كشورهاي آسيا و اقيانوسيه, آمريكاي لاتين و درياي كارائيب, افريقا و اروپا انجام شده است . اما براي كشورهاي غرب آسيا و آسياي ميانه از سال 2004 تا سال 2005 تهيه مي گردد . اصولاً چشم انداز جنگلداري در سطح ملي, منطقه اي و جهاني تهيه مي شود، بطوريكه بعد از اتمام چشم انداز جنگلداري غرب آسيا و آسياي ميانه چشم انداز جنگلداري جهان تا سال 2020 ميلادي تهيه خواهد شد .

جنگلداري پايدار و مديريت اكوسيستمي دو مفهوم با يك هدف:

مقدمه :

در سال 1992 پس از كنفرانس زمين از ريو (Rio summit) دو مفهوم جنگلداري پايدار و مديريت اكوسيستمي در رابطه با حفاظت و مديريت جنگلها بطور موازي مورد توجه و بحث سازمانها, كنوانسيونها و محافل مرتبط با جنگلداري قرار گرفتند .
جنگلداري پايدار (Sustainable forest management) ريشه خود را در جنگلداري كلاسيك دارد و توسط بعضي از سازمانهاي بين المللي از قبيل فائو ITTO مورد حمايت و ترويج قرار گرفته است . در حاليكه مديريت اكوسيستمي
(Ecosystem management) توسط كنوانسيون حفظ تنوع زيستي (CBD) بعنوان يك چارچوب مورد قبول واقع شده است . در شرايط كنوني هم بحث بر سر تفاوتهاي اين دو مفهوم, قابليت اجرائي و كارائي آنها مي باشد . به همين جهت در اين زمينه تاكنون
بحث ها، كارگاههاي مختلف آموزشي و مطالعات زيادي صورت گرفته است . هدف اين مقاله بررسي تفاوتهاي اين دو مفهوم ميباشد كه هر دو يك هدف بلند مدت يعني حفاظت و مديريت اصولي جنگلها را دنبال ميكنند . اهميت روش و شفاف شدن اين مفاهيم در رابطه با تدوين سياست جنگل و پايش و ارزيابي حفاظت و مديريت جنگلها توسط كشورهاي مختلف است . زيرا اين دو مفهوم تاكنون دقيقاً بررسي و مقايسه نشده اند، بطوريكه گاهي افراد و سازمانهاي مرتبط با جنگلداري تصور و برداشت روشني از اين دو مفهوم ندارد .

قانون‌ حفاظت‌ و بهره‌برداري‌ از جنگل‌ها و مراتع‌ با اصلاحات‌ بعدي‌ - (مصوب‌30 /5/1346):

فصل‌اول‌- تعاريف‌
ماده‌1 - تعريف‌اصطلاحاتي‌كه‌در قوانين‌جنگل‌و مرتع‌بكار رفته‌به‌شرح‌زير است‌:
1ـ جنگل‌يا مرتع‌يا بيشه‌طبيعي‌عبارت‌از جنگل‌يا مرتع‌يا بيشه‌اي‌است‌كه‌به‌وسيله‌اشخاص‌ايجاد نشده‌ باشد.
2ـ بوته‌جنگلي‌-رستني‌هاي‌خودروي‌و خشبي‌كه‌ساقه‌آنها به‌طور طبيعي‌كمي‌بالاتر از سطح‌خاك‌منشعب‌شده‌باشد و نوعا در جنگل‌ها يا اراضي‌جنگلي‌يا بيشه‌ها مي‌رويد.
3ـ بوته‌كويري‌- كليه‌نباتات‌خودروي‌چندساله‌به‌جز درخت‌كه‌در كوير و بيابان‌مي‌رويد بوته‌كويري‌ناميده‌مي‌شود.
4ـ كنده‌- آن‌قسمت‌از تنه‌درخت‌كه‌پس‌از قطع‌يا شكسته‌شدن‌يا سوختن‌در زمين‌باقي‌بماندكنده‌ناميده‌مي‌شود.
5ـ نهال‌- درخت‌جواني‌است‌كه‌داراي‌ساقه‌مشخصي‌بوده‌و قطرين‌آن‌كمتر از پنج‌سانتيمترو در مورد شمشاد قطرين‌كمتر از سه‌سانتيمتر باشد.
6ـ اراضي‌جنگلي‌:
الف‌- زمين‌هايي‌كه‌در آنها آثار و شواهد وجود جنگل‌از قبيل‌نهال‌يا پاجوش‌يا بوته‌يا كنده‌درختان‌جنگلي‌وجود داشته‌باشد مشروط بر آنكه‌در تاريخ‌ملي‌شدن‌جنگل‌ها (27/10/1341)تحت‌كشت‌يا آيش‌نبوده‌و تعداد كنده‌در هر هكتار از بيست‌و يا تعداد نهال‌يا بوته‌جنگلي‌در هرهكتار جداگانه‌يا مجموعا از يك‌صد عدد و يا مجموع‌تعداد نهال‌و بوته‌و كنده‌در هر هكتار از يك‌صد عدد متجاوز باشد.

جنگل های بارانی استوایی چگونه هستند؟:

جنگل هاي باراني استوایی، جنگل هاي مرطوب گرم و خيلي متراكمي هستند. آنها پناهگاه ميليون ها گياه و جانور هستند. جنگل هاي باراني بي نهايت از نظر سکونت موجودات زنده و بوم شناسي زمين مهم هستند. گياهان جنگل های باراني بيشتر اكسيژن زمين را توليد مي كنند. اين گياهان همچنين براي مردم از خیلی نظرها مهم هستند. بسياري از آنها در ساخت داروهاي جديد كه با بيماري ها مي جنگند مورد استفاده قرار مي گيرند.

جنگل هاي باراني در كجاها هستند؟
جنگل هاي گرمسيري در نوار گرداگرد استوا قرار دارند، اكثراً در منطقه بين مدار رأس السرطان (5/23 درجه عرض جغرافيايي) و مدار رأس الجدی (5/23 درجه عرض جغرافيايي) قرار دارند. اين 3000 مايل (4800 كيلومتر) نوار پهن استوا ناميده مي شود. جنگل هاي باراني گرمسيري در آمريكاي جنوبي، آفريقاي غربي، استراليا، هند جنوبي و آسياي جنوب شرقي پيدا مي شوند.

حيات در جنگل هاي باراني
جانوران و گياهان مختلفي در بخش هاي مختلف جنگل های باراني زندگي مي كنند. دانشمندان جنگل های باراني را بر اساس بوم شناسی به دو منطقه تقسيم بندي مي كنند.

جنگل ها را چقدر می شناسیم:

ما انسان ها به عنوان يك گونه زيستي، اين كره خاكي را با چندين ميليون گونه زيستي ديگر شريك هستيم. هر جا شراكتي وجود دارد قوانيني نيز وجود دارد كه طرفين شراكت را موظف به رعايت حقوق يكديگر مي نمايد. اما متأسفانه در اين شراكت جهاني، حقوق شركاي ما به شدت مورد تضييع قرار گرفته است. انسان طي قرن هاي متمادي، حقوق شركاي خود را ضايع كرده است و معضلات عمده جهاني همگي ناشي از همين امر مي باشد. اكنون وقت آن رسيده است كه انسان خردمند واقعاً به خرد خود رجوع كند و از اين بي عدالتي، كه در نهايت به ضرر خودش و به نابودي مأوايش منجر مي شود دست بردارد. براي آشنايي با وظايف خود در زمينه حفظ اين منزل مشترك بايد هر چه بيشتر با آن آشنا شويم. شناخت انواع زيستگاه هاي كره زمين در اين زمينه، ضروري است. مطلب ذيل به بررسي جنگل ها و اهميت آنها پرداخته است.
جنگل ها زيستگاه هاي مهم جهان هستند كه حدود يك سوم سطح خشكي هاي زمين را اشغال مي كنند.

در حدود ۴۲۰ ميليون سال پيش در طي دوران سيلورين، گياهان كهن و بندپايان باستاني شروع به انتشار در كره زمين كردند

معرفی مهمترين علفهای هرز خزانه توليد نهال سوزنی برگان در نهالستان جنگل پاسند-بهشهر:

 معرفی مهمترين علفهای هرز خزانه توليد نهال سوزنیعلف هرز گياهی است نا خواسته که در خارج از محل اصلی خود می رويد و يک نوع آفت محسوب ميشود که به نوعی همه افراد جامعه از آن متاثر می شوند عموما" خسارتي که غلفهای هرز واردمي کنند شامل کاهش عملکرد گياهی و دامی کاهش راندمان استفاده از زمين . کاهش کيفيت فرآورده های گياهی و دامی کاهش راندمان نيروی کار انسان افزايش هزينه های بعدی مربوط به کنترل آفات و بيماريها ايجاد مسائل و مشکلات در زمينه مديريت منابع آب خاک و … ميباشد . در نهالستان های جنگلي مازندران بدليل شرايط اقليمي و همچنين يژگيهای خزانه توليد نهال علفهای هرز به عنوان يکی از عوامل اصلی هزينه ساز مطرح می باشد . که 60 –40 درصد هزينه توليد هر اصله نهال را به کنترل علفهای هرز اختصاص می دهند . که اين گياهان علاوه بر رقابت درجذب نور آب و مواد غذائي کنترل و يا حذف آنها به هر روشی به نهال اصلی خسارت وارد می کندو بر روی رشد نهال ها اثر می گذارداين تحقيق در طی سالهای 77-1373 در نهالستان ايستگاه تحقيقات جنگل و مرتع پاسند انجام شدو مهمترين نهالهای سوزنی برگ که در اين نهلستان توليد می شود شامل سدروس , کاج کاشفی , سر در اين تحقيق تعداد 110 گونه علف هرز از نهالستان پاسند در طي سالهای 77-73 شناسايی و مورد بررسی قرار گرفت .

ضرورت تهيه برنامه ملي جنگل:

  جنگلهاي جهان كه يكي از پايه هاي اساسي توسعه پايدار محسوب ميشوند خصوصاً در مناطق حاره كه جنگلهاي استوائي در معرض خطر تخريب و نابودي شديد قرار گرفته اند . به همين جهت يكي از نگرانيها و چالش هاي جهاني حفاظت از اين منابع تجديد شونده است. كشورهاي مختلف براي مقابله با اين امر به تهيه برنامه هاي جامع تحت عنوان ” برنامه ملي جنگل “ با حمايت سازمانهاي مختلف جهاني اقدام نموده اند . از آنجائيكه شرايط اقتصادي، اجتماعي, فن آوري و اكولوژيكي در سالهاي اخير شديداً دچار تغييرات شده است، بنابراين براي بهنگام سازي سياست جنگل در هر كشور نياز مبرم به تهيه ” برنامه ملي جنگل “ ميباشد . اين برنامه كه چهارچوب برنامه ها و فعاليتهاي جنگلداري را در رابطه با استفاده از سرزمين و توسعه پايدار در سطح ملي هماهنگ مينمايد، لازم است در كشور ما نيز تهيه و اجرا شود . زيرا سياست و قوانين جنگل در شرايط فعلي با تغييرات حاصله در زمينه هاي مختلف سالهاي اخير سازگاري ندارد و از طرفي سياست جنگل در گذشته بصورت درون بخشي تهيه شده و نيازهاي ساير بخش ها مورد ملاحظه قرار نگرفته بود و به همين جهت سازمانهاي فرابخشي هم نقشي در جنگلداري پايدار بعهده ندارند.

بنابراين جهت بهنگام سازي و اتخاذ سياستهاي جديد با رويكرد جامع نگرانه با همكاري واحدهاي فرابخشي تهيه برنامه ملي جنگل بايد در اولويت قرار گيرد .

معيارها و شاخصهاي جنگلداري پايدار:

معيارها (Creteria) و شاخص (Indicators) ابزاري براي تعريف, پايش و ارزيابي  حركت به طرف جنگلداري پايدار محسوب ميشوند . اصلاح و مفهوم معيار نشاندهنده اصول يا شرايط اصلي براي پايداري است كه بر طبق آنها توان توليدي و نقش هاي حفاظتي و اجتماعي جنگلها مورد قضاوت واقع ميشود . هر معيار هم داراي چندين شاخص كمي و كيفي براي
اندازه گيري و پايش است كه بطور منظم و متوالي مورد اندازه گيري قرار مي گيرند، تا اثرات مديريت جنگل مشخص و معين شود . معيارها و شاخصهاي جنگلداري پايدار در سطح ملي ممكن است بر سياست و قوانين جنگل و تشكيلات بخش جنگل تأثير گذار باشند . در شرايط كنوني در سطح جهاني تقريباً همه كشورها در مناطق مختلف اكولوژيكي معيارها و شاخص هاي جنگلداري پايدار در سطح ملي را كه قبلاً با همكاري فائو و ساير ارگانهاي بين المللي تهيه شده است پياده و اجرا مي نمايند . معيارها و شاخص هاي جنگلداري پايدار براي هفت منطقه مختلف جهان از جمله فرايند كشورهاي اروپائي, فرايند مونترال, مناطق خشك افريقا, جنگلهاي استوائي, فرايند تاراپوتو و فرايند كشورهاي خاور نزديك تهيه گرديده است . تعداد و نوع معيارهاي جنگلداري پايدار در سطح ملي تقريباً براي همه مناطق اكولوژيكي جهان يكسان است . اما تنوع و تعداد شاخص هاي آنها در مقايسه با يكديگر متفاوت هستند .

 معيارها و شاخصهاي جنگلداري پايدار:

معيارها (Creteria) و شاخص (Indicators) ابزاري براي تعريف, پايش و ارزيابي  حركت به طرف جنگلداري پايدار محسوب ميشوند . اصلاح و مفهوم معيار نشاندهنده اصول يا شرايط اصلي براي پايداري است كه بر طبق آنها توان توليدي و نقش هاي حفاظتي و اجتماعي جنگلها مورد قضاوت واقع ميشود . هر معيار هم داراي چندين شاخص كمي و كيفي براي
اندازه گيري و پايش است كه بطور منظم و متوالي مورد اندازه گيري قرار مي گيرند، تا اثرات مديريت جنگل مشخص و معين شود . معيارها و شاخصهاي جنگلداري پايدار در سطح ملي ممكن است بر سياست و قوانين جنگل و تشكيلات بخش جنگل تأثير گذار باشند . در شرايط كنوني در سطح جهاني تقريباً همه كشورها در مناطق مختلف اكولوژيكي معيارها و شاخص هاي جنگلداري پايدار در سطح ملي را كه قبلاً با همكاري فائو و ساير ارگانهاي بين المللي تهيه شده است پياده و اجرا مي نمايند . معيارها و شاخص هاي جنگلداري پايدار براي هفت منطقه مختلف جهان از جمله فرايند كشورهاي اروپائي, فرايند مونترال, مناطق خشك افريقا, جنگلهاي استوائي, فرايند تاراپوتو و فرايند كشورهاي خاور نزديك تهيه گرديده است . تعداد و نوع معيارهاي جنگلداري پايدار در سطح ملي تقريباً براي همه مناطق اكولوژيكي جهان يكسان است . اما تنوع و تعداد شاخص هاي آنها در مقايسه با يكديگر متفاوت هستند . شاخص ها ماهيتاً كمي, كيفي و حتي تشريحي هستند و با تناوب مختلف (يكساله- پنج ساله و غيره) در سطح ملي مورد اندازه گيري منظم قرار مي گيرند كه به پايش و ارزيابي جنگلداري پايدار منجر ميگردد. پايش و ارزيابي معيارها و شاخص هاي جنگلداري پايدار هم به تصميم گيران, برنامه ريزيان و سياستگذاران ملي و بخش جنگلداري و غيره كمك مي نمايد كه در جهت رسيدن به جنگلداري پايدار بطور صحيح قدم بردارند. زيرا جنگلداري پايدار در نهايت ضامن توسعه پايدار در اكثر كشورها محسوب مي شود . تعريف دقيق جنگلداري پايدار در سطح ملي يك امر مشكلي محسوب ميشود, به همين جهت فعلاً كليه ابتكارات و فرايندهاي جنگل در سطح  جهاني براي جنگلداري پايدار بر روي هفت معيار ذيل اتفاق نظر دارند كه اين معيارهاي انتخاب شده نياز به تشريح و توضيح بيشتري دارند .

معيارهاي جنگلداري پايدار در سطح ملي

1-      وسعت منابع جنگلي Extent of forest resources

معيار وسعت منابع جنگلي يك آرزو و آرمان براي كليه كشورها است . بطوريكه همگان خواستار جنگل و منابع جنگلي از جمله درختان خارج از جنگل در سطح وسيع به منظور تأمين نيازهاي اجتماعي, اقتصادي و زيست محيطي هستند . حتي بعضي از كشورها و جوامع آرزوي داشتن جنگلهاي خاصي براي اهداف ويژه از جمله نقش هاي حفاظتي آن مي باشند . به همين خاطر كليه كشورها خواستار كاهش جنگلزدائي, تخريب جنگل و احياء جنگلهاي مخروبه مي باشند . هر چه وسعت منابع جنگلي و درختان خارج از جنگل بيشتر باشد توليدات جنگل, خدمات جنگل, ميزان ترسيب كربن و تنوع زيستي بالاتر خواهد بود . بنابراين براي رسيدن به جنگلداري پايدرا بايد اين منابع حفظ و احياء شوند .

2-      تنوع زيستي Biological diversity

معيار تنوع زيستي در ارتباط با حفظ و مديريت تنوع زيستي در اكوسيستم هاي جنگلي است . بطوريكه بايد تنوع زيستي در سطح تنوع گونه اي, تنوع ژني و تنوع اكوسيستم ها حفظ شوند . بر طبق اين معيار حتي بايد اكوسيستم هاي حساس هم در مناطق حفاظت شده مورد حمايت و نگهداري قرار گيرند تا ميزان تنوع زيستي در سطح و ميزان بالاتري حفظ و بتوان در شرايط فعلي يا آينده از ارزش هاي تنوع زيستي استفاده بعمل آورد . البته بايد توجه نمود كه اصلاح جنگل از نظر ژنتيكي يك وسيله مناسب براي بالابردن ميزان توليد آن است كه مواد اوليه لازم آن را ميتوان از همان جنگلهاي طبيعي بدست آورد .

3-      سلامتي و زنده ماني جنگل Forest health and vitality

براساس معيار سلامتي و زنده ماني جنگلهاي موجود, مديريت جنگل بايد بصورتي انجام شود كه خطر عوامل تخريب از قبيل آتش سوزي جنگل, آلاينده ها در هوا, طوفان ها, گونه هاي مهاجم, آفات و امراض و غيره افزايش نيابند . اين عوامل تخريب ميتواند بر روي ابعاد و نقش هاي اجتماعي, اقتصادي و زيست محيطي جنگلها اثرات منفي داشته باشند .

4-      عملكرد توليدي منابع جنگلي (Productive functions of forest resources)

جنگلها و درختان خارج از جنگل انواع كالاهاي چوبي و غيرچوبي توليد ميكنند . نگرش و خواست اكثر ذينفعان خصوصاً بخش جنگلداري اين است كه جنگلها در حد بالايي از توان توليدي خود با كيفيت و ارزش زياد حفظ و مديريت شوند تا همزمان نه تنها نيازهاي فعلي بلكه نيازهاي نسل هاي آينده را بطور پايدار تضمين گردد .

5-      عملكردهاي حفاظتي منابع جنگلي(Photective functions of forest resources)

اين معيار اثرات تعديل كننده جنگل و درختان خارج از جنگل بر روي خاك, هيدرولوژي و سيستم هاي آبي را مورد توجه قرار ميدهد كه شامل توليد آب پاك بوسيله جنگلها و درختان خارج از جنگل براي انسانها, وجود ماهيان سالم، كاهش خطر يا تأثير بر سيل, بهمن, فرسايش و خشكي ميگردد. نقش و عملكرد حفاظتي جنگلها و منابع جنگلي به حفظ ساير اكوسيستم ها هم كمك مي نمايد . به همين جهت اين نقش منابع جنگلي جنبه فرابخشي دارد و براي بخش كشاورزي و زندگي روزمره مناطق روستائي سودمند است . در سراسر جهان شواهد زيادي دال بر سودمندي جنگل براي ساير بخشها وجود دارد .

6-      عملكردهاي اقتصادي- اجتماعي Socio-Economic-functions  

معيار عملكردهاي اقتصادي- اجتماعي منابع جنگلي به نقش و سهم جنگل ودرختان خارج از جنگل در اقتصاد ملي كشورها بعنوان مثال ايجاد اشتغال, ارزشي افزوده كالاهاي چوبي و غيرچوبي از جنگلها, انرژي، تجارت و سرمايه گذاري در بخش جنگلداري توجه دارد . اين معيار به اهميت منابع جنگلي در حفظ رويشگاهها و چشم انداز كه ارزش هاي فرهنگي, معنوي, تفرجي دارند  و همچنين مالكيت زمين, سيستم هاي مديريتي جوامع بومي, محلي و دانش بومي را مورد توجه قرار مي دهد .

7-      چارچوب قانوني, سياسي و تشكيلاتي Legal,policy and institutional frame word

موضوع اين معيار ترتيبات و وضعيت قوانين, سياست و تشكيلات بخش جنگلداري است كه بايد شش معيار قبلي را مورد حمايت قرار دهد . از طرفي اين معيار مسئله تصميم گيري مشاركتي, حكميت, تقويت قوانين جنگل و پايش و ارزيابي را در بر مي گيرد . همچنين جنبه هاي وسيع اجتماعي جنگلداري از قبيل استفاده خوب و با رعايت عدالت اجتماعي از منابع جنگلي, تحقيقات علمي, آموزش جنگلداري, زيرساختها, انتقال تكنولوژي, ظرفيت سازي, اطلاع رساني و ارتباطات در اين معيار بررسي مي شوند .

شاخص ها  Indicators

شاخص ها معمولاً جنبه هاي كمي و يا وضعيت كيفي معيارها را اندازه گيري يا بررسي مي كنند . شاخص ها متغيرهائي هستند كه براي ارزيابي جنگلداري پايدار اهميت فراوان دارند و از طرفي اندازه گيري يا بررسي آنها آسان و كم هزينه است . تغييرات شاخص ها در طول زمان مورد اندازه گيري, پايش و ارزيابي قرار مي گيرند و نشاهنده جهت گيري و روندهاي موجود در زمينه جنگلداري ميباشند . شاخص ها ميزان انحراف يا نزديكي به طرف حالت ايده ال يا جنگلداري پايدار را مشخص مي كنند . بايد توجه نمود كه ارزش كليه شاخص ها برعكس معيارها نسبت به همديگر يكسان نيستند . ولي بطور كلي شاخص ها بايد خصوصياتي از قبيل شفافيت, انعطاف پذيري, امكانپذير بودن از نظر عملي‌, قابل اجرا بودن, محدوديت هاي كشوري, سازگار بودن و قابل انعطاف بودن با شرايط اقتصادي, اجتماعي, سياسي و اكولوژيكي هر كشور را داشته باشند . هر چه تعداد شاخص هاي انتخاب شده بيشتر باشد امكان اجرا و پياده كردن آنها مشكلتر و پرهزينه خواهد بود .

پياده كردن معيارها و شاخص هاي جنگلداري پايدار

ايران عضو كميسيون جنگلداري خاور نزديك است و براي جنگلداري پايدار در خاور نزديك 7 معيار و 67 شاخص تعيين شده است كه توسط كشورهاي منطقه پياده مي گردند .

پياده كردن معيارها و شاخص هاي جنگلداري پايدار در سطح ملي يك اقدام فرابخشي با مديريت و هدايت بخش جنگلداري است . از آنجائيكه شاخص ها متنوع و گاهي در حيطه و شرح وظايف خارج از بخش جنگلداري از قبيل مؤسسه تحقيقات جنگل, مراكز آموزشي و محيط زيست ميباشند به همين جهت همكاري و مشاركت آنها و كليه ذينفعان در پياده كردن معيارها و شاخص هاي جنگلداري پايدار الزامي است . لازم به ذكر است كه در شرايط كنوني در ايران آمار و اطلاعات در مورد بعضي از شاخص هاي جنگلداري پايدار موجود هستند ولي بعضي از اطلاعات خام ميباشند كه بايد پردازش شوند . ضمناً براي اندازه گيري تعدادي از شاخص ها نياز به مطالعه, بررسي و حتي تحقيقات ميباشد . تعدادي از شاخص ها هم با شرايط ايران مناسب نيستند و نيازي به بررسي و اندازه گيري ندارند .

تولید نهال های درختان:

برای تولید نهال احداث یک قوریه ضروری پنداشته میشود.

قوریه عبارت از پرورشگاه نباتات ونهالهای مثمر وغیر مثمر است ومحلی است که به گونه سریع از یک ساحه واحد در نتیجه کار زیاد نهالهای بیشمار تولید میشود. که قوریه را میتوان به واسطه تخم، قلمه، پیوند، ولیدینگ اهداث کرد.

برای احداث یک قوریه خوب عوامل اقلیمی، آب ،خاک وعملیات زراعتی نقش مهم را دارند که همه آنرا به تدریج مطالعه میکنیم.

موضوعات مهم را که باید مطالعه نمایم عبارت است:

1-      انتخاب زمین

2-   خاک

3-   آماده ساختن زمین

4-   انتخاب نوع وتخم میوه

5-   جمع آوری تخم میوه

6-   دوره یخ کشی

7-   ترتیب و مراقبت قوریه

8-   بذر

9-   استعمال کود کیمیاوی

10-آبیاری

1-انتخاب  زمین

4- توسط محاول کیمیاوی: در این طریقه توسط محلول سودیم هایدروکساید 30% تخمها را معامله مینمایم که سودیم هایدروکساید را در آب جوش داده و تخم ها را در آن برای مدت یک ثانیه معامله نموده و کشت مینمایم.

5- در طریقه جوش دادن بعضی از تخم ها را مانند ارغوان، پسته وبلوط که قابل نفوز آب وهوا نبوده  از طریق جوش استفاده میکنیم  که ا این تخم ها را بروی غربال انداخته وبالایش به مدت 10- 15 ثانیه آب جوش میندازیم ویا هم در یک خریطه این تخمها را انداخته وبرای 10-15 ثانیه انرا در آب جوش غوطه نموده وبذر مینمایم.

8-بذر:

وقت بذر

بهترین وقت بذر قوریه اخیر ماه عقرب الی اخیر ماه قوس میباشد. ودر صورت که عملیه یخ کشی صورت گرفته باشد در اوایل بهار یعنی 15 حوت الی 15 حمل بذر گردد.

در وقت بذر فاصلها باید طبق جدول مراعات گردیده وتخمها عموماَ به عمق 4-5 سانتی متر کشت گردد بالای تخم هابهتر است که یک لایه نازک  ریگ انداخته وبعداَ یک مخلوط پاروحیوان وبوره آره وخاک بالایش انداخته تاخوبتر واسانتر جوانه بزند. همچننان میتوان مخلوط از خاک ریگ وپارو سوخته حیوانی را بالای  تخم کشت شده انداخت که در این مخلوط 3حصه خاک 2حصه ریگ میده ویک حصه پاروسوخته یکجا میشود.

مقدار تخم ریز: بایدگفت که مقدار تخم در فی کیلو وتخم ریز در فی جریب نظربه کیفیت تخم وطرز کشت فرق میکند.

اگر فاصله ها بین نبات وقطار را به اندازه تخم ریز ومقدار تخم در فی کیلو محاسبه کنیم میابیم که در جدول مقدار تخم ریز اضاف توصیه شده و این بخاطر که ضایعات در قوریه را در نظر داشته باشیم. باید گفت که ضایعات در کشت خزانی زیاتر است نظر به کشت بهاری.

عمق بذر:

عمق بذر نظر به نوع تخم فرق میکند  که بطور عموم در سیب 3-6 سانتی در زردالو وبادام 5-8 سانتی متر ودر ستروس 3-6 سانتی متر عمق باید در نظر گرفته شود. ویا هم باید گفت که هر تخم را میتوان دو الی سه چند تخم زیر خاک کرد.

طریقه های کشت :

کشت قوریه در جویچه ها نتیجه بهتر داده است زیرا تمامی عملیات زراعتی در آن به خوبی صورت گرفته میتواند.وقوریه داران فعلاَ از جویه های دوطرفه استفاده میکند که ازیک طرف ضایعات زمین کم میشود واز طرف دیگر عملیات زراعتی اسانتر است. جویه ها عموماَ در فواصل 70سانتی متر در70 سانتی متر میتوان ساخت. تخم خسته سنگیها در مقابل رطوبت زیاد حسا س هستند وزوتر به امراض فنگسی مبتلا میشود پس کشت آن در جویچه نتیجه بهتر میدهد نظر به اینکه در کردها کشت شود. ولی برای میوه جات گوشتی فرق ندارد و میتوان هر دو طریق کشت را استفاده نمود.

1- تخم باید به شکل قطار کشت شود

2- فاصله بین قطار ها باید 60- 70 سانتی متر باشد

3- فاصله بین تخم 5-10 سانتی متر

4- عمق تخم

9- ترتیب  ومراقبت قوریه:

نهالهای کوچک در مقابل امراض وگیاه هرزه حساسیت زیاد دارند ومقاومت کرده نمیتواند بناَ در مراقبت آن باید ذیاد کوشا بود.

برای نفر مسئول قوریه لازم است که نهال ها را بصورت استندارد تربیه وپرورش نمود ونهال را به کیفیت عالی تربیه نمایم. یعنی نهال باید سایز مناسب ، عاری از امراض نباتی و ریشه قوی  داشته باشد.

خیشاوه کردن وازبین بردن گیاه هرزه بسیار ضروری است وهر زمان باید کوشش شود که در آن غفلت صورت نگیرد.

برای قوی ساختن ریشه نهال بلخصوص در خسته سنگی ها کوشش شود که بعد از نمو 10 – 15 سانتی متری نوک  ریشه مرکزی توسط چاقو تیز قطع گردد. همچنان در وقت بروز  امراض وافات نباتی هر چه عاجلتر افدام صورت بگیرد. بیجگی هایکه از ریشه نهال میروید باید از نهال اصلی آن دور گردد وجویه ها دایماَ نرم نگهداشته شود.

1-استعمال کود کیمیاوی

برای قوریه کود سیاه ویا فاسفورس دار به شکل خط در بهار سال توسط کشیدن جر استعمال میگردد وصرف یکبار در سال وبرای یک جریب زمین 25-30 کیلو گرام کودسیاه توصیه میشود.

کود سفید یا نایتروجن دار را میتوان در طول سال در چند مرحله استفاده نمود مقدار نایتروجن که توصیه میشود 40-50 کیلو در یک جریب میباشد. که بهتر است این مقدار را در 3 مرحله استعمال نمود و هر دفعه بعد از استعمال کود سفید ابیاری صورت بگیر ولی باید گفت که فاصله بین هر دور استعمال کود 5 - 6 هفته باشد. استعمال از حد ذیاد کود باعث سوختن ریشه ، برگ و خشک شدن نهال میتواند شده.

  11- آبیاری

نباتات  سرمنشا زنجيره غذايي حيات بر روي كره زمين و به عنوان ثروت ملي هر كشور محسوب مي‌شوند. پسته يكي از مهمترين اقلام صادراتيافغانستان است.

پستــــه

درخت پسته مربوط به گروپ انجیوسپرم (Angiosperm) و فامیل (Anacardiacea) و متعلق به جنس (Pistacia) میباشد. بیشتر پسته در ولایت بادغیس در ولسوالی های مرغاب ـ آبکمری و مقر ( حدود ۹۰۰۰۰ هکتار )موقعيت دارد. جنگلات پسته معمولاً در ارتفاعات 600-1800 متری از سطح بحر میباشند. درخت پسته دارای نموی بطی بوده ارتفاع آن تا 6 متر و طول عمر نبات طبیعی به 1000 سال و پسته اصلاح شده تا 500 سال تخمین گردیده است؛ ولی تحت شرایط طبیعی متشکل از تنه کوتاه با شاخه های بزرگ و پهن میباشد. پوست آن خاکستری تیره بوده؛ چوب درختان جوان دارای رنگ مایل به سبز یا نصواری نقره ای مانند را به خود میگیرند و برگ آنها مرکب بوده کـه دارای 5-7 برگچه های درشت میباشد. گلهای تذکیر و تأنیث در درختان جداگانه می شگوفند و اگر در ساحه؛ درخت مذکر موجود نباشد؛ درخت مونث به تنهایی نمیتواند بارور شود. (برای 6-10 درخت مونث به یک درخت مذکر نیاز است) از اینرو درختان پسته از جمله نباتات دو پایه (Diocios) نامیده میشوند. میوه پسته دو مشمی بوده؛ در شاخه ها مانند خوشه انگور تولید میوه میکنند. در هنگام پخته شدن پوست خارجی آن رنگ کاهی روشن، ارغوانی سرخ و یا ترکیبی از الوان متذکره فوق را بخود میگیرد. هرگاه در بین انگشتان گرفته شود در اثر فشار می لغزد.

فیصدی قابل ملاحظه از پوست استخوانی پسته در وقت پخته شدن در قسمت های راس آن باز میشود که به نام پسته خندان (Integument) یاد میشود. مغز پسته دارای رنگ سبز قیماقی و یا زرد میباشد.

پسته در انواع مختلف خاک های ریگ دار (Light sand loam) نمو کرده و در خاک های رستی (Clay) نیز میروید اما بیشتر در خاکهای (Sand loam) انکشاف میکند. تجارب نشان داده که در انواع خاکهای القلی که دارای مقدار زیاد سوديم کلوراید (NaCl) باشد؛ در صورتیکه کود حیوانی مخلوط شود برای نمو پسته در قوریه مفید واقع میشود. پسته در بسیاری از خاک های غیر حاصل خیز (Un fertile) مخصوصاً در خاک های قلوی و زمین های نسبتاً نمکی که برای نموی سایر نباتات مناسب نیست میروید. ولی در مقابل رطوبت زیاد هوا و زمین حساسیت دارد.

در حالت طبیعی در سنگلاخ ها (توسط پرندگان، موش های صحرایی و سیلاب ها انتقال میابد) نمو میکند و این نبات کمتر به آب ضرورت دارد. نبات پسته در مناطق کم آب؛ خشک و نیم خشک می تواند به آسانی رشد و نمو نماید. در هوای گرم، معتدل و سردتوافق داشته، اما اقلیم خشک برای این نبات مناسب تر است.

حرارت اعظمی برای نموی پسته در طول تابستان تا 40 درجه سانتی گرید و در زمستان تا منفی 9 درجه سانتی گرید مناسب میباشد. و تا منفی 18 درجه سانتی گرید نیز میتواند مقاومت نماید.

مقدار بارندگی سالانه حد اقل 125 ملی متر (5 اینچ) و به طور اوسط 250-370 ملی متر (10-15 اینچ) برای رشد و نموی نبات ضروری میباشد.

 طرح باغ پسته:

 قبل از كاشت پسته ابتدا بايد منطقه موردنظر را براي كاشت از لحاظ آب و هوا و شرايط خاك بررسي نمود . اگر منطقه و زمين مورد نظر براي پسته‌كاري مناسب بود اقدام به تسطيح آن كرد. براي احداث باغ پسته بهتر است ابتدا نقشه دقيقي با مقياس مناسب از زمين تسطيح شده بر روي كاغذ رسم كرد و روي آن فواصل بين درختان و رديف‌ها (فواصل بين درختان 4-3 متر و بين رديف‌ها 8-7 متر مي‌باشد).محل احداث ساختمان و يا تاسيس مورد نياز احتمالي، مسير جاده و خيابان‌هاي باغ، شبكه آبياري باغ ، وزش بادغالب و شيب زمين را مشخص نمود.

تهيه بذر مطلوب:

بذر در نظر گرفته شده بايد سالم و بدون هيچ گونه آفت يا بيماري و از محصول همان سال باشد. انتخاب بنه به عنوان پايه داراي مزايا و معايبي است، از مزاياي آن مقاومت بيشتر آن در برابر خشكي در مقايسه با پايه پسته اهلي و مقاومت نسبي در برابر آلودگي به نماتد مولد غده ريشه است و از معايب آن رشد بطئي در سال‌هاي اوليه كاشت و حساسيت به گموز و ورتيسليوم بوده كه به علت اين عيوب كمتر مورد توجه باغداران به عنوان پايه قرار مي‌گيرد. معمولاً بذرهاي كه به عنوان پايه اسفاده مي‌شود از ارقام پسه اهلي است و همچنين از نوعي هيبرد به نام پایه باغي نيز مي‌توان استفاده نمود. پایه باغي فوق العاده به نماتد ريشه حساس مي‌باشد. بنابراين بايد با توجه به معايب و محاسن هريك از پايه‌ها و نيز با توجه به نوع خاك محل كاشت و امراض منطقه به انتخاب پايه مبادرت نمود.

آماده كردن بذر براي كاشت :

در اواخرحوت و اوايل بهار بذر‌ها را حدود 24 تا 48 ساعت (ترجيحاً 24 ساعت ) در آب مرطوب نموده، پس از شست‌و‌شوي مجدد با استفاده از سموم قارچ‌كش نظير كاربو‌كسين تيرام، بنوميل به نسبت 5/52 تا 3 در هزار و هيپوكلريد سديم (مايع سفيدكننده)5/0 به مدت 5 الي 10 دقيقه ضدعفوني مي‌شود. پس آن بايد بذرها را در كيسه‌هاي پارچه‌اي كه به طورمنظم به‌مدت 4 تا 5 روز مرطوب نگه داشته‌شوند قرارداد (حرارت مناسب براي جوانه‌زني بذرها30-20 درجه سانتي‌گراد مي‌باشد)بعد از جوانه زدن بذرها بايستي آنها را با قارچ‌كش PCNB يا بنوميل 4 در هزار ضدعفوني كرده و در محل مورد نظر كاشت. توانايي جوانه زني در بين بذرانواع مختلف پسته متفاوت است. جوانه‌زني بستگي به سختي پوست استخواني (آندوكارپ)دارد. خراش‌دهي با اسيد سولفوريك به مدت 5/1 ساعت و سپس غوطه‌ور كردن در آب به مدت 24 ساعت، سرعت و درصد جوانه زني (مغز) را افزايش مي‌دهد. استفاده از بذرهاي بدون پوست استخواني براي جوانه زني به دليل سبز شدن يكنواخت مي‌تواند مورد توجه واقع شود.

روش هاي كاشت :

كاشت بذر در زمين اصلي :

در زمين‌هاي با آب وخاك شيرين بذور جوانه زده مورد نظر براي كاشت را پس از گاورو شدن زمين (رسيدن به حد ظرفيت مزرعه ) د رمحل داغ آب زمين اصلي مي‌‌كارند.چنانچه بافت خاك مزرعه سنگين باشد به منظور از سله بستن روي بذور داخل هر گودال را به وسيله ماسه مي‌پوشانند. اين عمل به رشد گياه كمك فراوان مي‌كند، چون نه تنها اكسيژن كافي در دسترس ريشه‌هاي نهال قرار مي‌دهد بلكه موجودات هوازي مفيد خاك را نيز به فعاليت وا مي‌دارد. عمق كاشت بذر بستگي به اندازه بذر دارد (ميزان تقريبي عمق كاشت حدود 2 تا 5 برابر بزرگ ترين قطر بذر است   

 كاشت در خزانه :

زمين خزانه پسته مانند خزانه ديگر درختان بايد آماده گردد. فواصل كاشت بذرها بر روي خطوط بين 5 تا 10 سانتي‌متر و بين خطوط 35 تا 40 سانتي‌متر است. پس از كاشت بذر ، روي آن را با استفاده از ماسه بادي همراه باكود دامي پوشانده و آبياري مي‌نمايند. ميزان بذر مصرفي پسته در هكتار خزانه 250 تا 300 كيلوگرم مي‌باشد و حدود 250 هزار نهال در يك هكتار مي‌توان توليد نمود. نهال‌هاي توليدي در فصل خواب (خزان و زمستان) آماده انتقال به زمين اصلي هستند (نهال يكساله). هرچه سن نهال در خزانه بالا رود به علت گسترش سيستم ريشه و پيچيده شدن ريشه نهال‌ها و عدم دقت درهنگام كندن و جابه جايي نهال به زمين اصلي و قطع ريشه‌ها، يكبار انجام مي‌شود. معمولاً د رخزانه راه روهايي در فواصل 5/1 تا 2 متر تعبيه مي‌شود كه اين عمل به رفت و آمد كارگران براي حذف علف‌هاي هرز و انجام عمليات آبياري و در صورت نياز پيوند زدن نهال‌ها كمك مي‌كند. چنانچه كف خزانه بوسيله سيمان و يا موزائيك فرش شود از رشد عمودي ريشه‌ها جلوگيري مي‌كند. بنابراين جابه‌جايي نهال‌ها آسان‌تر و تلفات آنها نيز كمتر خواهد بود.

كاشت دركيسه‌هاي پلاستيكي :

براي اين منظور از كيسه‌هاي پلاستيكي به ارتفاع 25 تا 30 سانتي‌متر استفاده مي‌شود. البته هر چه ارتفاع كيسه‌ها بيشتر باشد(45 سانتي متر ويا بيشتر ) رشد نهال بهتر است. از آنجايي كه محيط رشد در نباتات  گلداني محدود است و اين نباتات  مانند نباتات ي كه در مزرعه و باغ كشت مي‌شوند نمي‌توانند ريشه‌هاي خود را گسترش داده و به طور طبيعي از منابع غذايي خاك استفاده كنند. لذا برا ي برآورده ساختن احتياجات نبات ، خاك درون كيسه‌ها را مخلوطي از يك تا دو قسمت ماسه و يك قسمت خاك زراعي مرغوب (لومي)و يك قسمت كود حیوانی يا خاك برگ پوسيده انتخاب مي‌شود. معمولاً براي تسهيل د رعمليات آبياري، زمين مورد نظر را به ندازه ارتفاع گلدان‌ها خاك‌برداري‌ كرده، سپس گلدان‌ها را طوري مي‌چينند كه در فواصل      2-5/1 متري، راهروهايي براي عبور و مرور كارگران وجود داشته باشد. قسمت بالاي گلدان‌ها معمولاً هم‌سطح زمين بوده، در نتيجه آبياري به طريقه غرقابي امكان پذير مي‌شود. درون هر كيسه معمولاً دو دانه بذر مي‌‌كارند كه پس از سبز شدن و چهار و پنج برگي شدن گياه‌چه‌ها قويترين آنها را انتخاب نموده، ديگري را حذف مي‌كنند. حتماً بايستي در ته كيسه‌ها سوراخ‌هاي كوچكي به‌عنوان زه‌كش ايجاد نمود. نباتات  گلداني را در موقعي از سال مي‌توان به زمين اصلي انتقال داد. از كاشت پسته درون كيسه‌ها به منظور واكاري در باغ‌ها نيز استفاده مي‌شود. در موقع انتقال به زمين اصلي، كيسه‌ها را به آهستگي بدون آنكه صدمه‌اي به ريشه‌ها وارد شود و خاك اطراف آن بريزد، پاره كرده، گياه را به زمين اصلي انتقال مي‌دهند.

مراقبت از نهال هاي بذري :

پس از آن كه بذر‌ها درخزانه و يا زمين اصلي و يا كيسه‌هاي پلاستيكي سبز شدند. يك سلسله عمليات باغباني براي مراقبت از آنها لازم است كه عبارتند از :

الف - آبياري :

ميزان دفعات آبياري برحسب آب وهوا و نوع خاك و ميزان آب موجود متفاوت است. بطور‌كلي آبياري نهال‌هاي بذري بايد به آهستگي صورت گيرد.با توجه به اين‌كه در اين مرحله از رشد نباتات  داراي ريشه محدودي براي جذب مي‌باشند بايد دقت نمود كه از كمبود آب صدمه نبينند.

ب - وجين :

بذر علف‌هاي هرز تقريباً در خاك وجود داشته و با نباتات  اصلي به رقابت مي‌پردازند. بنابراين بايد آنهارا از ميان برد. وجين علف‌هاي هرز بايد با دقت صورت گيرد تا به ريشه نباتات  اصلي صدمه‌اي وارد نشود.

ج- محافظت از گرما و تابش مستقيم آفتاب :

در روزهاي گرم، مخصوصاً در روش كاشت پلاستيكي بايد هر چند روز يك بار روي نهال‌ها آب پاشيد و نيز براي جلوگيري از تابش مستقيم آفتاب، مي‌توان پايه‌هاي در زمين به ارتفاع5/1-1 متر قرارداده، با استفاده از حصير يا مواد ديگر روي آن را پوشاند و بدين ترتيب از تابش مستقيم نور خورشيد جلوگيري كرد.

انتقال نهال به زمين اصلي :

محلي كه قرار است نهال در آن كشت شود، بايد گودالي به عمق 60 و به قطر 40 سانتي متر حفر كرد وآن را با خاك سطح الارض همراه با كود دامي پر نمود. نهال‌هاي بذري را بايد به نحوي درگودال كاشت كه طوقه (حدفاصل بين ريشه و ساقه)آن هم سطح زمين قرار گيرد. چنانچه طوقه گياه درخاك فرو رود، ممكن است پوسيده شود و يا مورد حمله قارچ‌هاي عامل پوسيدگي طوقه(گموز)واقع شود. اگر هم بالاتر از خاك قرار گيرد، قسمت‌هاي از ريشه كه در معرض هوا قرار گرفته‌اند از بين مي‌رود. بعد از قرار دادن نهال درگودال، خاك اطراف نهال را فشار داده تا گياه در آن مستقر شود. نهال‌هاي بذري را بايد بلافاصله پس از انتقال آبياري كرد.

تكثير و تربيه ستروس

مقدمه
ميوهاي هميشه بهار به ميوهاي اطلاق ميشود که برگ هاي ان تا يک مدت زياد سبزوفعال بــماند اين ميوه به پيمانه زياد درســاحه مرطوب ونيمه مرطوب تربيه مي گردد وسپيشزهاي زياد دارد که در کشورما افغانستان درختان هميشه بهار تنها درولايت ننگرهار به قسم تجارتي تربيه ميشود درختان هميشه بهار به پيمانه کم در ولايات مختلف کشور مثلٲ کنړها، لغمان ،پکتيا، خوست وکندهار هم تربيه ميشود مگر شکل  تجارتي ندارد. درختان هميشه بهار دراقتصاد کشورما رول مهم دارد.
به خاطريکه ميوهاي هميشه بهار درجهان انواع زياد دارد مگر تمام ان در افغانستان تربيه نمى گردد بخاطر همين در اين سيمنار به اندازه زياد ازان ميوهاي بحث مي شود که در افغانستان تربيه مي گردد.

تاريخچه:
درباره تربيه سيتروس درافغانستان نوشته هاي قديمي نيست مگراين قدر معلوم ميشود که در ولايت ننگرهاردر ساحه کامي و بهسود ليموي خورد ونارنج از قديم تربيه ميشود به همين ترتيب از امروز تقريبا˝ 30 سال قبل در شهر جلال اباد دراغاز فصل بهار از طرف شعاعران افغان ميله بنام نارنج گل شروع شده بود به همين دليل اين ميوها در ميوهاي مشهور افغانستان شمرده ميشود باوجود اين که در ننگرهار ميوهاي سيتروس به شکل تجارتي  تربيه ميشود در مناطق ديگر هم نيز به شکل محلي  تربيه ميگردد مثلا˝ ولايت کندهار٬ درولسوالي كلان خوست کنرها ودربعضي مناطق ولايت لغمان بقسم غير تجارتي تربيه ميگردد دراين مناطق باغهاي ليمو ونارنج ديده ميشود. درافغانستان به پيمانه زياد وتجارتي تربيه سيتروس تنها د ولايت  ننگرهار از شروع پروژه کانال شروع شده است که حالا اقسام زياد ميوهاي سيتروس وبه پيمانه زياد دران تربيه ميشود

طبقه بندي هارتيکچري ستروس:

ستروس به ديويژنEmbryophyta به سب ديويژن Angiospermae   ، به کلاس Dcotyledoneae  به اردر  Geraniales  وبه سب اردر Geraniinea ، به فاميل Rutaceae به جينس Citrus تعلق دارد . فاميل روتاسي داراي 7 سب فاميل است که ستروس به سب فاميل Aurantioideae  ارتباط مي گيرد. سب فاميل اورنتيودي داراي دو ترايب (Tribe ) است مانند کلاوسيني ((Clauseneae  وستريني ( Citrineae) . ستروس به ترايپ ستري وبه سب ترايب ستريني تعلق مي گيرد که سب ترايب ستريني 12 جنس دارد .که ستروس يکي از ين12 جنس است.    ستروس دريک ساحه وسيع که از شمال شرق هندوستان شروع ومرکزشمالي چين مي رسد وتا جنوب شرق (مرکز شمالي استراليا) ادامه مي يابد. از لحاظ شکل ظاهري و برخي خواص ديگر ميوه جات ستروس به چهار گروپ مختلف مانند مالته ، نارنج ، سنتره ، چکوتره وليمو تقسيم بندي شده اند. ميوه جات ستروس از ميوه جات ديگر به اساس دو خواص (1) اناتومي ميوه واندازه توليد ميوه هاي غير القاح شده وتعداد زياد جنين ها در تخم ها تفاوت دارند . (2) فرق ديگر ميوه ستروس از ميوه  جات ديگر طوري است که ميوه هاي ستروس پوست هاي ضخيم دارند که بخش خارجي ان رنگ زرد ويا نارنجي داشته که بنام فلاويد و( (Flavedo وبخش داخلي ان طبقه سفيد است که بنام البيدو (Albedo)     ياد مي گردد . در پوست ميووه هاي ستروس غده هاي مخصوص وجود داردکه روغن وشحم را توليد مي نمايند . قسمت قابل خوردن ميوه هاي ستروس پرده هاي زياد داردکه در احاطه هرپرده تعداد زياد ي) parthenocaepic ( توليد مي نمايند وبرخي تخم هاي ميوه چند جنينه مي با شند. هر گاه ميوه هاي ستروس از لحاظ جسامت مقايسه شود ،مالته ونارنج از کوچک متوسط تا متوسط ، ميوه هاي سنتره ازکوچک تا کوچک متوسط ، ميوه هاي چکوتره از متوسط کلان تا کلان ،ميوه ليمو کلان از متوسط تا کوچک وميوه هاي کوچک ليموازبسيارکوچک تا کوچک مي باشد. از لحاظ شکل بطور عموم مالته ونارنج شکل گرد ويا گرد نزديک داشته ،در حاليکه ميوه هاي سنتره گرد –پهن  (Oblate) ، ميوه هاي خوردچکوتره گرد نسباً طويل (Subglobose)  ،ميوه هاي ليمو کلان راس هاي دراز (Ellipsiod)  ،ميوه ليمو کوچک شکل تخم مرغ (Oval) راداشته ،ميوه هاي کلان چکوتره ناک مانند وياکج نسبتاً طويل (Pyriform)  مي باشد .
 از لحاظ رنگ ميوه هاي ستروس  رنگ هاي زرد خيره تا نارنجي سرخ ميداشته باشند.
به اساس خواص بالا وبرخي خواص ديگر گروپ هاي هارتيکلچري بطوري جداگانه بيان مي شود:

اول :ــ مالته ونارنج

رنگ برگهاي نارنج نسبت به رنگ برگهاي مالته سبز تاريکتر بوده ؛ نوک برگ نارنج تيز بوده وتنه برگ در از ترو بالهاي پهن دارد پوست ميوه نارنج نسبت به ميوه مالته درشتر ورنگ غليظ ترداشته داراي خاليگاهاي بوده که دران ها غده هاي ترشح کننده مواد شحمي نهفته است نيز وسطي داخلي ميوه نارنج Medulla ) ) خالي بوده ومزه ميوه ترش وتلخ مانند است .
نارنج نسبت به مالته استعمال کم دارد چون درختان نارنج درمقابل هواي سرد مقاوم است  ، بنأ منحيث پايه مادري در وقت پيوند مورد استعمال قرارمي گيرند از گلهاي  نارنج عطر خوب ساخته ميشود درخت نارنج نسبت به مالته عمومأ قد درازتر داشته وراست نمومي نمايد .
الف- مالته :   مالته به 4 گروپ هارتيکلچري مختلف مانند مالته عادي ،شکري ، مالته رنگه ومالته ناول تقسيم بندي شده است .

 نارنج  مالته

(1)      مالته عادي :در شرق ميانه مالته عادي بنام مالته سفيد ياد مي شود زيرا که قسمت خوردني ميوه تقريبأ رنگ زرد مايل به سفيد دارد توليد اين مالته در جهان تقريبادو بر سوم توليد جهاني انواع مالته را تشکيل مي دهد .

(2)  مالته شکري : اين مالته در شرق ميانه بنام مالته غربي ياد مي شود چون اين مالته غير اسيدي وشکري است ، به اين اساس نسبت به مالته هاي ديگرزود تر به بازار عرضه مي گردد.
(3)  مالته رنگه : اين يک مالته مديترانه يي است ونسبت به مالته عادي به اساني شناخته مي شود ، زيرا بخش خوردني اين مالته رنگ گلابي وياسرخ دارد که ما اکثرأ انرا مالته لعل مي گوييم رنگ سرخ بخش خوردني اين مالته به پگمنت انتوسيانين Anthocyanin ) ) مربوط است ، درحاليکه رنگ گلابي بخش خوردني چکوتره کوچک به پگمنت لايکوپين Lycopene) ) ارتباط مي گيرد که يک کروتينايد است هر چند که هواي محل گرم وخشک باشد قسمت خوردني اين ميوه رنگ خوب را انکشاف مي دهد ، وهر چند که ميوه در سايه قرارداشته باشد رنگ پوست خوبتر راتوليد مينمايد .
    
(4)  مالته ناول : فرق اين مالته از ديگر مالته ها درين است که اين مالته در قسمت توليد گل يعني در قسمت راس يک ساختمان به شکل ناف انسان دارد گرده مالته ناول زنده نيست بدين سبب است که ميوه ان بدون القاح توليد شده وتخم ندارد پوست اين ميوه به اساني از گوشت ان جدامي تواندو ميوه ان بامزه است . درخت اين مالته در هواي بسيار گرم صحرايي حساسيت نشان مي دهد .
ب – نارنج : نارنج در ابتدا در شمال شرق هندوستان  بوجود امده است و بعدأ به شرق ميانه انتقال داده شده است ميوه اين درختان از لحاظ مزه نظر به انواع انها فرق داشته بطور مثال مزه هاي ترش ،تلخ ، شيرين وپيکه را ميتوان در ميوه هاي انهايافت . درختان نارنج نموي متراکم ويا غلو داشته ، برگهاي انها پهن ونوک تيز بوده ، رنگ ميوه تا اندازه پيکه بوده و پوست ان درشت مي باشد .اکثر درختان نارنج خار داشته که بالا شدن در انها به سختي صورت گرفته مي توان.برخي درختان نارنج به قسم زينتي مورد  استفاده قرار مي گيرد از برگ اين درختان عطرهاي مختلف ساخته مي شود وهمچنان از پوست ميوه برخي انواع انها  روغن توليد شده مي تواند .

 مالته

دوم – سنتره : سنتره را در اروپا مندرين Mandarine) ) در امريکا تنجريز Tangerise ) ) ودر افغانستان بنام سنتره ياد مي شود پوست اکثريت اين ميوه نسبت به ميوه هاي ديگري ستروس به اساني از گوشت ان جدامي شود اکثريت درختان سنتره نسبت به درختان ستروس ديگر در برابر هواي سرد (9.4 درجه سانتي گراد )وگرم مقاومت بيشتردارند ميوه برخي انواع  سنتره ها بدون القاح توليد شده وتخم ندارد ، اماتوليد برخي  انوع ديگري ميوه ها به القاح ضرورت داشته و تخم دارند درختان سنتره نسبت به درختان مالته ونارنج کوچک تر بنظر مي رسند وبرگ هاي نسبتأ کوچک هم دارند. همچنان از پوست ميوهاي بعضي انواع انها عطرساخته ميشود.

 سنتره

سوم – چکوتره :  چکوتره به دو نوع است يکي چکوتره کلان Pumelo)  ) و ديگري  چکوتره کوچک Grape fruit) ). منشا پيدايش چکوتره کلان ماليزياشرق هندوستان است بطور عموم ميوه چکوتره بطورتازه خورده مي شود ومزه چندان مطلوب نيست . چکوتره کلان نسبت به چکوتره کوچک در مقابل هواي سرد زياد حساس است ميوه هاي برخي چکوتره هاي کلان رنگ گلابي وياسرخ دارد  که مربوط به پگمينت لايکوپن است  چکوتره کوچک شايد که درغرب اندونيزيا براي بار اول پيدا شده باشد درختان چکوتره نسبت به درختان ستروس ديگر داراي حجم زياد تر وبزرگتر مي باشند چکوتره کوچک براي نموي مناسب خود به حرارت نسبتأ بلند ضرورت دارد به همين سبب است در اقليم هاي خشک ومرطوب خوب نمومي نمايد ازلخاظ اقليمي به مالته نزديکي دارد چکوتره کوچک هم به شکل تازه خورده شده وهم از ان شربت ساخته مي شود گوشت ميوه هاي انها رنگه مي باشند .

 چکوتره کلان چکوتره خورد

چهارم- ليمو : ليموکلان از شرق هماليا منشا گرفته است درخت اين ميوه نموي فراخ ووسيع داشته وبسيار خارمي داشته باشد برگ هاي ان رنگ سبز پيکه داشته وبالهاي کوچک دارد گل هاي ان بشکل غنچه در طول سال توليد مي شود پوست ميوه به گوشت بسيار چسپيده است .
ليمو کوچک اصلاً از هندوستان منشاگرفته است  اين ميوه بسيار تيزابي بوده واز لحاظ ويتامين سي غني است تخم هاي اين ميوه يک جنينه است.

  لیمو   

تکثير ستروس (CITRUS  PROPAGATION)

تکثير ستروس با نهالي ها اغازمي شود. دربسياري محلات درختان ستروس مانند مالته ، سنتره ،ليمو وغيره بواسطه شاخچه پيوند و يا پندک پيوند بوجودمي ايند.

انتخاب محل براي رويانيدن ستروس :

در انتخاب محل براي رويانيدن ستروس دو موضوع خيلي مهم بايد مد نظر گرفته شود . اين دو موضوع عبارت اند از اقليم وخاک .

الف : - براي نموورشد ستروس بايد موضوع خاک به دقت مورد نظر گرفته شود . ريشه هاي ستروس حتي تا عمق 6 متر در خاک فرومي رود  و ساحه انتشار نموي ريشه هااز تنه به اطرف تا8 متر امکان پذير است .خاک هاي که دران ستروس کشت وياغرس ميگردد بايد عمق زياد داشته وقشر غيرقابل نفوذ براي اب در نزديک ساحه ريشه ها در تابستان صورت گرفته وباعث قلت هوادرساحه ريشه ها مي گردد که اين خود کمبود اکسيجن در ان ساحه به بار مي اورد . وياساحه ريشه ها در موسم خشک به قلت شديد اب دچار مي گردد . درخاک هاي که اب بخوبي نفوذ کرده نتواند ، اکثرأ درساحه ريشه ها نمک ها تجمع نموده که باعث کاهش وحاصل خواهد شد .

1-انتخاب تخم ها :

  تخم هاي بمنظور کشت انتخاب شوند که قوي وعاري از افات بوده .مقاوم در مقابل نيمتودها، کم ابي ، ومقاوم در برابر نمک ها باشند. تخم ها از ميوه هاي گنديده وفاسد شده انتخاب  نگردد، زيرا اين ميوه ها اکثرأ بافنجي فايتوفتراPhytophthora)   )  ملوث اند . نهال هاي که از تخم هاي نارنج ترش   وليموي درشت rough lemon) ) بدست مي ايند نموي نسبتأ راست وقوي دارند ، درحاليکه نهال هاي که از تخم ها مالته وچکوتره کوچک حاصل مي شوند ، نموي فراخ داشته ودر نزديک زمين شاخه توليد مي نمايند که براي تربيه چنين درختان کار زياد ضرورت است .

بستر تخم    The seedbed  :

بستر تخم بايد در خاک که بخوبي ز هکشي شده وقابليت توليد نهالي هاي درجه اول را داشته باشد موقعيت پيدا کند . بهترين خاک براي بستر تخم لوم ريگي( Sandy loam) بوده که اقلا30 سانتي متر عمق داشته باشند. کوشش شود که قوريه ستروس از باغ ستروس به فاصله دور موقعيت پيداکند تا از گزند افات در امان باشد .براي ابياري چنين بستر بايد اب کافي موجود باشد . برخي روياننده هابستر تخم در حال رويش را يک پوشش فوقاني ميدهند که نور افتاب بطور نسبي از ان نفوذ نموده بتواند . برخي ديگري رويش نهالي ها را در هواي باز اجرامي نمايند، مشروط براينکه افتاب محل خيلي ها سوزاننده نباشد، تابش 50 فيصدشعاع افتاب به نهال هاي  نوظهور کافي بنظر مي رسد ، به  شکل 7و8 نظراندازيد. براي جلو گيري از Damping off بايد در  سطح خاک قوريه محلول هايدرواکسي مرکيورک کلوروفينول پاش داده شود . ساحه مذکور بايد عاري از امراض وحشرات بوده واز صدمات هواي سرد محافظت شده بتواند .خاک حاصلخيز براي رويانيدن نهالي ها انتخاب شود . کوشش بعمل ايد تا همه ساله يک خاک جديد براي قوريه انتخاب گردد ودر خاک که سال قبل در ان نهالي ها تربيه شده اند ، خود داري گردد. هر گاه خاک پارساله براي قوريه انتخاب مي شود بايد عاري از قارچ هاگرديده وبا ميتايل بروماييد وياقارچ  کش هاي ديگر معامله گردد.
معامله نمودن خاک با مواد قارچي ويااب خيلي گرم سبب کاهش جذب مواد مانند جست ،فاسفورس ومس توسط نهال مي شود .بايد در صورت معامله خاک بامواد قارچ کش و يا اب گرم ، کود هاي ياد شده به خاک علاوه گردد  ويابالاي برگ هاي نهال ها محلول هاي جست ومس پاشيده شود . کود هاي حيواني ، نباتي وکيمياوي رامي توان در قوريه مورد نظر بکار برد. کود هاي ياد شده بايد چند هفته قبل از کشت تخم ها در زمين استعمال گردند.

2 – معامله نمودن تخم هابامواد ضد قارچ :

هرگاتخم ها با اب که درجه حرارت ان 52 درجه سانتي گراد باشد براي 10 دقيقه معا مله شود اکثرقارچ ها از بين رفته وبه چنين تخم ها صدمه نمي رسد .علاوه بران ، براي از بين بردن قارچ ها مي توان از مواد کشنده قارچي که در بازار پيدامي شوند استفاده نمود.
کشت نهالي ها به قوريه دومي : درصورتيکه خطر هواي سرد موجود نباشد مي توان نهالي ها رادر فصل خزان ويابهار در زمين کاشت درقوريه عمومأ فاصله بين دو نبات 25 تا 30 سانتي متر وفاصله بين دو قطار 80 تا100 سانتي متر خواهد بود که نظربه نوع خيشاوه وطرز کشت فرق مي نمايد . نهالي ها به عمق بستر گرم کشت مي شود بعد از کشت ازاطراف نهالي ها سخت گرديده وبعدأ ابياري مي گردند .براي جلوگيري از خطر نمک ها بهتر است تا نهالي ها بالاي پشته جويچه شانده شوند . دربخش از ساقه که پيوند صورت خواهد گرفت ، بايد شاخچه هاي جانبي توليد نشود وياقبل از پندوک پيوند انهارا از بين برد . با پيچانيدن اين ساحه با کاغذ از رويش شاخچه هاي جانبي مي توان جلوگيري نمود ودر غير ان بايد شاخچه هاي جانبي اين ساحه متداوماً قطع گردند.

الف – جوانه زدن تخم ها :  درجه حرارت مناسب براي جوانه زدن اکثريت تخم هاي ستروس 31 تا 34 درجه سانتي گراد  تعيين شده است . وبطور عموم تخم هاي ستروس در حرارت 20 تا 35 درجه سانتي گراد  جوانه زده مي توانند . تخم هاي ستروس مانند تخم هاي ميوه برگريز چنين دوره استراحت ندارد بناأ تخم ها قبل از جوانه زدن با معامله باهواي ضرورت ندارند .

پيوند نمودن نهالي ها درقوريه :

بطورعموم نهالي هاي ستروس توسط پندک پيوند تکثيرمي گردند.از انواع پيوند هاي ديگر نيز استفاده مي گردد اما چندان معمول نيست در پيوند نهالي هاي ستروس انتخاب پندوک Scion)  ) بسيار مهم است ساين که انتخاب مي شود بايد عاري از امراض وافات بوده واز درخت انتهاب شود که حاصل باکيفيت وياکميت داشته باشد .پندک وياساين بايد تقريبأ از نموي flush)  ) موسمي قبل انتخاب گردد.        
نوده هاي گرد وتوله مانند مورد استفاده قرار گرفته مي توانند ، اما بهتر است از نوده هاي گرد استفاده بعمل ايد کوشش شود تا نوده مورد پيوند از درختان قطع شود که خار نداشته باشند پندک هاي اين نوع نوده ها در صورت استعمال باعث درختان پيوند مي شود که بدون خار بوده وزود تر سر حاصل خواهند امد. همچنان ، هر گاه نوده پيوندي از بالا واطراف بالايي درخت قطع شود نسبت به نوده هاي که از داخل وياپائين درخت گرفته مي شوند درخت پيوند شده ان زود تر به ميوه دهي اغاز خواهد کرد بعد از انتخاب وقطع نوده بخاطر پندک پيوند بايد فورأ تيغه برگها وخار هاي ان دور گريده وتنها يک قسمت دنباله Petiole ) ) بالاي نوده باقي گذاشته شود .
عمليه پيوند وقتي بالاي پايه مادري اجراگردد که محل پيوند درپايه مادري Rootstock) ) به حدود يک  سانتي متر يک انچ ضخامت داشته باشد بهترين ضخامت  1/2 تا 3/4 انچ است در ضمن ان بايد کمبيم cambium) ) فعال بوده وپوست از ساقه به اساني جداشده بتواند هرگاه نهالي ها در بهار از بستر گرم به مزرعه انتقال وکشت شده باشند در ين صورت اکثرأ عمليه پيوند  در خزان همان سال صورت ميگيرد ودر صورت کوچک بودن زياد نهالي ها پندک پيوند در اواخر بهار سال اينده صورت مي گيرد برخي اوقات پندک پيوند در اواخر تابستان هم صورت مي گيرد، اما امکان دارد که هواي سرد زمستان خطري رامتوجه نهالي پيوند شده نمايد  نظر به تحقيقات که صورت گرفته است بهترين وقت پيوند در خزان است تا پندک پيوند در جريان زمستان در خواب بوده ودربهار به نموي خود اغاز نمايد .
بهترين طريقه پندک پيوند عبارت از تي T) ) پيوند است تي مي تواند سر چپه وياسر راسته باشد اول پندک به طول يک ونيم سانتي متر 3/4to 1 inch) ) بواسطه يک چاقوي تيز که ضد عفوني شده باشد از نوده پندک که ضخامت ان به انداه پنسيل ويا اندکي کوچک تر باشد قطع مي گرد، پندک در ان جابجامي شود. پندک پيوند که در اوخر تابستان ويااوايل خزان صورت مي گيرد در زمستان بحال استراحت باقي مي ماند بايد اين نوع پندک از خطر هواي سرد محافظت گردد ؛ قبل از فرا رسيدن زمستان اکثرأ باغداران محل پيوند شده را با خاک خشک مي پوشانند پندک از گزند سرما درامان باشد اين خاک بعد از سپري شدن هواي سرد دوباره دور مي گردد.

مراقبت از نهالي هاي پيوند شده در قوريه:

نهالي هاي پيوندشده در قوريه بايد مورد توجه قرار داده شوند علف هاي هرزه بايد وقتأ فوقتأدور گردد. در خزان خيشاوه کاهش مي يابد تا نهالي ها قبل از فرارسيدن هواي  سرد وشبنم مقاومت حاصل نمايد نظر به تحقيقات که صورت گرفته اگثرأ يک کود مخلوط به تناسب هاي 4-5 فيصد نايتروجن، 6-8 فيصد فاسفورک اسيد ودرصورت ضرورت 4-6 فيصد پوتاش در قوريه نهالي هاي پيوند شده ستروس استعمال مي گردد در يک فصل نمويي 3 بار کود داده مي شود استعمال اول قبل از اغاز نموي بهاري استعمال دومي در ماه جوزا وسومي در ماه اسد وياسنبله معمولا 500 تا 1500 پوند در يک ايکر درهر دوره استعمال مي گردد  براي استعمال کود اکثرأ به دو قطار نهال با ماشين جيچه هاي کوچک کشيده مي شود سپس کود مورد نظر در جويچه هاانداخته شده و بعد أ بالاي ان با دست وياماشين خاک انداخته مي شود از استعمال کود اضافي خوداري شود زيراکود زياد باعث نموي رشته يي شده وانساج ملايم ببار مي ايد.  طوريکه قبلا گفته شده ساين وقتأ فوقتأ با پايه موجود بسته گردد تا که يک نهال به تنه راست بوجود ايد وقتيکه قد نوده پيوند شده به 18-20 انچ برسد سپس نوک نهال قطع مي گردد تا چوکات درخت اغاز يابد برعلاوه تربيه ساين شاخچه هاي جانبي غير ضروري بايدوقتاً فوقتاً از پايه مادري ساين دور گردد وقتيکه نوده پيوند يک تنه قوي وباخودمتکي را انکشاف دهد بعداز ا ن پايه  اتکايي کشيده مي شود .نوده پيوند ي عمومأ براي يکسال در قوريه باقي مانده تا نموي مناسب نمايد نهالي ها زماني براي غرس در محل دايمي شان ويا باغ از قوريه کشيده مي شوند که قطر ساقه پيوندي Scion ) ) از بالاي پيوند تقريبأ به1-2 انچ برسد نهالي هاي پيوندي دو ساله ممکن است قطر بيشتري داشته باشند . 

 
نوع کشت وفاصله :
غرس نهال هاي ستروس در باغ عمومأ به سيستم هاي مربع و مستطيل صورت ميگيرد در انکشاف وادي ننگرهار فاصله مروج  بين دو نهال ويا درخت 4 متر وفاصله بين دو قطار 6 متر تخمين شده است وغرس نهال ها به سيستم هاي مربع و مستطيل عملي مي گردد نظر به اقليم ،نوع خاک  وورايتي مي توان فاصله هاي ياد شده رازياد تر نمود در برخي ممالک اروپايي مانند امريکا ، فاصله بين د و درخت ودو قطار نارنج  ، مالته وسنتره را25 با25 فت تعيين نموده اند . وبه همين ترتيب فاصله بين دو درخت ودو قطارچکوتره را 35با 35 فت تعيين نموده . فاصله هاي نزديک تر منتج به سرحاصل امدن زود تر درخت شده ودر حاليكه فاصله هاي بيشتر منتج به سرحاصل امدن ناوقت تر درخت مي گردد .

غرس ومراقبت نهال هاي جوان در باغ   :

هرگاه وقت اجازه ميدهد زمينکه دران ستروس غرس مي گردد بايد قبل از غرس نهال هاي ستروس لااقل براي يک فصل نباتات ليگيومي کشت شود ونباتات مذکور درخزان درزمين قلبه ودسک  گردد تاخوب باخاک مخلوط گردد خاک که دران ستروس غرس مي شود خوب نرم بوده واماده براي غرس باشد بعد از ينکه باغ ستروس براي پذيرش نهالي ها اماده شد وموسم غرس فرا رسيدن نهالي هاي پيوند شده که از کيفيت خوب برخوردار باشند انتخاب مي گردد در محلات که خطر هواي سرد موجود نيست مي توان نهالي هاي ستروس رادر هر وقت از سال غرس کرد اما در مناطق مانند افغانستان که خطرهواي متصور است عمومأ نهال شاني در ماه دلو ويا در بهارغرس مي گردد .
زمين قوريه که نهال هاي ان اماده به انتقال در محل دايمي وبا باغ مي باشد يک يا دو روز قبل از کشيدن نهال هاي پيوندي ابياري مي گردد سپس نهال هاي پيوندي طوري از زمين کشيده مي شود که به طراف ريشه ها خاک مرطوب وبهم چسپيده موجودباشد ويابه عباره ديگر خاک ان  شکل توپ راداشته باشد وسپس بالوخ وياتار هاي نسبتأ پهن اطراف کلوله خاک بسته شده تا در جريان انتقال خاک از اطراف ريشه ها جدانگردد درزمين هاي ريگي معمولاّ ريشه هاي نهالي هاي کشيده شده از زمين بدون خاک بوده وبرهنه مي باشد اين نوع ريشه هاي بر هنه در مقابل هواي سرد وخشکي حساس بوده وبايد با پيچانيدن تکه مرطوب انهارا از خشکي وضرر هواي سرد  نجات داد.
نهال ها به همان عمق که درقوريه بودند در باغ بايد به همان عمق غرس گردند بعد از غرس در اطراف نهال يک ابگيره ويا ساحه تشت رقم براي ابياري ايجاد مي گردد درجريان غرس بايد چهار اطراف نهال بخوبي لگد شده تا پاکت هاي هواي در اطراف ريشه بميان نيايد  وکوشش بعمل ايد تا ريشه هادر جريان غرس قات نگردد هر گا ه پودر استخوان بخار داده شده موجود باشد بهتر خواهد بود تابه مقدار 2 پوند همراه با يک اندازه  خاک در اطراف ريشه ها انداخته شود از استعمال پودر استخوان خام وکود هاي نايتروجني دراطراف ريشه ها خود داري شود زيراباعث سوختاندن ريشه ها خواهد شد بعد از غرس نهال بايد فوراًابياري صورت گيرد وتا چسپيدن  نهال وقابليت اخذ مواد  غذايي از خاک بصورا درست بايد وقتأوفوقتأ ابياري صورت گيرد درخاک هاي کلى کشيدن چقوري براي غرس نهال به سيستم مروج حفر گرديده وعموماً از تخته کشت استفاده بعمل مي ايد . هر گاه نهال ها درزمستان غرس مي گردند ، انهاممکن است دراواخر زمستان واوايل بهار به نموي فعال شروع نمايند درين وقت يک پوند کود بايد در اطراف نهال با خاک مخلوط گرديده ،  خاک اطراف نهال اندکي بلند تر از چقوري وياحوضچه اطراف نهال باشد . مي توان يک اندازه کود ديگر را به وقفه هاي بعدي استعمال نمود.

آبياري  (Irrigation)

ابياري  سيستمانيک در باغ ستروس صورت مي گيرد ، ولي ابياري در اوقات وخيم خيلي ها ارزشمند است . اقليم خشک وقلت اب خصوصاً در خزان ممکن است باعث ديختن زياد ميوه ها گرديده که نه تنها منتج به ضايعات حاصل خواهدشد . بلکه مقاومت نبات را در برابر هواي سرد تضعيف مي نمايد . قلت اب وخشکي در بهار ممکن است باعث جلوگيري ميوه گيري درخت گرديده ويا منتچ به ريختن ميوه هاي جوان وحتي برگ هاخواهد  شد . بهتر است درجريان نموي فعال ، خاصتاً در اوقات ياد  شده ابياري کافي به باغ ها ستروس صورت گرفته وبه درختان فر صت داده نشود که به چملکي Wilting ) (  مواجه شوند . بطور عموم در هر مرتبه ابياري ، عمق اب در بالاي زمين به حدود 2تا 3 انچ صورت گيرد .اين ابياري خاصتاً در زمين هاي ريگي بايد تطبيق گردد . خا ک هاي سنگين ويابه عبارت ديگر خاک هاي کلى نسبت به خاک هاي ريگي مقدار اب بيشتر را در هر مرتبه ابياري مورد استفاده قرار مي دهد . عموما اب هاي که دارايP.P.M    1000  نمک اند براي ابياري مساعد مي باشند . ابهاي بابالاتر از 2000 P.P.M  نمک خيلي ها خطر ناک براي ابياري درختان ستروس است . در صورت که اب چاه براي ابياري مورد استفاده قرارمي گيرد، بايد اب ان وقتاً از لحاظ مقدارنمک تجزيه گردد.

 
 
انواع ابياري :

دند نمودن اب Ridge or Beds Irrigation))

  در ين نوع ابياري عموماًدرختان ستروس در بالاي پشته ها ويا به عبارت ديگربالاي پلوان ها قرار مي داشته باشند ، ابياري در بين دو پلوان صورت گرفته واب دران محلات براي مدتي به شکل دند اب باقي مي ماند . اين نوع ابياري در شرايط امروزي چندان معمول نيست.

ابياري قطره يي ( Drip  Irrigation)  :

 در شرايط امروزي ، اين ابياري زيادمروج گرديد ه است ، خصوصأ در ساحات که اب وافربراي ابياري ميسرنيست . در ين نوع ابياري عمومأ اب از منبع اولي تا موقعيت درخت ها توسط پايپ هاي رابراي ويا فلزي جريان داده مي شود ، که اين خود ضايعات اب را کاهش ميدهد . وقت ومقدار اب که براي يک ساحه معين ضرورت است مي توان با استفاده از فرمول ذيل حل نمود:

-         يک ايکر = 43560 فت مربع

-          يک ايکرانچ اب = تقريبأ 27000 گيلن 

-          طول از زمين باغ که بکاربرده مي شود

-         عرض ساحه مذکور

ابياري جويچه يي (Furrow Irrigation)

اين طريقه ابياري نسبت به طريقه دند اب بيشتر مورد استقاده قرار داده مي شود .در ين طريق ابياري ،اب به دو طرف قطار ها با استفاده از جويچه ها با سرعت کم جريان داده مي شود تا خاکي ساحه ريشه هاي  درخت اب کافي را جذب نمايد .اما درخاک هاي ريگي ،اب بعوض ينکه توسط خاک اطراف درخت ها جذب شود،بيشتر بطراف پائين نفوذ نموده وضايع مي گردد. پايپ هاي که براي انتقال اب از منبع اولي الي ساحه زمين باغ بکار برده مي شوند ، بايد قطر نسبتاً فراخ داشته باشند ، زيرابه هر اندازه که قطر پايپ کوچک تر باشند ، بهمان اندازه مقاومت در برابر جريان اب بيشتر مي شود که در ين صورت يک قوه زياد تر به مصرف مي رسد تا اب بطرف جلو رانده شود . به همين ترتيب به هر اندازه که  ارتفاع ابدهي پايپ زياد تر مي گردد به همان اندازه مقدار بيشتر مواد سوخت مصرف خواهد شد . همچنان ، پايپ هاي جديد نسبت به پايپ هاي کهنه و فرسوده اصطکاک کمتر را در برابر جريان بوجود مي اورند و بايد پايپ هاي کهنه تجديد گردند.

خشاوه :در صورت امکان لااقل ساحه بين قطار هاي درختان حاصل دهنده جمع ويادست گرديده تا علف هاي هرزه از بين رفه ورقابت غذايي بين درختان وعلف هاي هرزه کاهش يابد ساحه اطراف درختان که بنا بر موجوديت شاخچه ها امکان جمع کردن انها موجود نيست بايد علف هاي هرزه با کتمن ويا بيل از بين برده شود ، اين عمل بر علاوه از بين بردن علف هاي هرزه زمينه را براي جذب بهتر هوا واب در خاک مساعد مي نمايد .کشت نباتات پوشش cover crops ) ) در بين قطار هاي درختان حاصل دهنده چندان صورت نمي گيرد ؛ زيرا شاخه هاي جانبي درختان در ين ساحه سايه افگننده وباعث تضعيف نموي نباتات پوششي مي گردد با وجودان در سالهاي قبل از حا صلدهي درختان ميتوان نباتات پوششي را در بين قطار هاي ستروس رويانيد .

  ا ستعمال کود : در باغ هاي ستروس خصوصأ در خاک هاي ريگي برعلاوه کود هاي عام مانند نايتروجن ، فاسفورس وپوتاسيم ، عناصر مانند منگنيز، مگنيزيم ، جست ، اهن مس ، وغيزه استعمال مي گردد .باوجودان کوشش مي شود تا استعمال کود ها بعد از تجزيه لابراتواري صورت گيرد.
خاک هاي الکلي که اکثريت خاک هاي افغانستان را تشکيل مي دهد داراي مقدار اضافي کلسيم کاربونيت calcium carbonate )) است چنين خاک ها ممکن است بالاي موجوديت عناصر مانند  فاسفورس ، منگنيز ، جست ، واهن تاثير گذار باشد .  پائين اوردن پي اچ اين خاک  ها بنابر داشتن مقدارزياد کلسيم کاربونيت که بعضأ به 50 فيصد مي رسد خيلي ها مشکل است .
پي اچ بلند پر ابلم هاي را در جهت موجوديت عناصر مختلف ايجاد مي نمايد عناصر مس ، منگنيز، جست وبوران اکثرأ به شکل محلول پاشکي  spray)) بالاي  درختان استعمال مي گردد کاهش اهن در خاک هاي الکلي بسيار معمول است که علايم کلوروسز chlorosis ) ) بالاي بر گهاي  جوان بمشاهد مي رسد . موجوديت مقدار زياد کلسيم در خاک باعث کاهش اخذ پوتاشيم ومگنيزيم مي شود .

 عناصر غذايي ومواد : 

الف -نايتروجن – درافغانستان عموماً از کود يوريا که 44 فيصد نايتروجن N)) دارد بمنظور رفع کبموداين عنصردر در ختان استفاده مي شود درمناطق که کود حيواني ويا سبزي در  ستروس باشد نيز استعمال مي گردند .

ب – فاسفورس-  اين عنصراکثرأ بشکلP2O5  در خاک استعمال مي گردد استعمال کود هاي تريپل سوپرفاسفيت 44-45%P2O5) ) وسوپر فاسفيت 18-20%P2O5) ) در افغانستان معمول است علاوه بران ، بقاياي استخواني نيز مقدار وافرفاسفورس داردکه ميتوان از ان منحيث جبران عنصر فاسفورس استفاده نمود .

وقت استعمال کود : در ستروس معمولا اولين استعمال کود هاي کيمياوي خاصتاً نايتروجن در موقع ويااندکي قبل  از اغاز هر نموي جديد flush) ) صورت مي گيرد در اکثر محلات سه بار در سال براي درختان صورت ستروس کود داده مي شود نموي برجسته در ختان ستروس سه بار در سال بخوبي بمشاهده مي رسد استعمال کود بهاري معمولادر اواخر دلو اندکي قبل از اغازنموي برجسته flushes ) )صورت مي گيرد استعمال کود تابستاني در ماه جوزا اندکي قبل از فلش تابستاني واستعمال کود خزاني در اواخر سنبله ويا اوايل ميزان مطابق به فلش خزاني صورت مي گيرد.
کود هاي کيمياوي راميتوان با استفاده از ماشين کود پاش در دوطرف درختان استعمال نمود اما در صورت موجوديت مرد کار بهتر است تا کود ها توسط دست در اطراف هر درخت به شکل پاشکي نسبتأ پهن استعمال گردد هر گاه کود در يک جري باريک انداخته شود ، ريشه هاي تغذيوي درختان در ساحه جري زياد تجمع مي نمايند که يک کار معقول بنظرنمي رسد.

شاخه بري  Pruning:

در درختان ستروس نسبتأ شاخه بري کم صورت مي گيرد . نوع خاص شاخه بري در درختان شفتالو وسيب صورت ميگيرد دردرختان ستروس صورت عملي نمي گردد در ميوه جات برگريز اکثريت مواد غذاي اضافي در سيستم ريشه ذخيره مي گردد بنأ شاخه بري درختان ميوه برگريز در جريان استراحت صدمه ناچيزي به غذايي ذخيره  شده درخت خواهد نمود بر خلاف درختان ميوه برگريز دردرختان ستروس اکثريت غذاي اضافي دربرگها ، شاخچه ها twigs) ) وشاخه ها ذخيره مي گردد شاخه بري بيش از حد ضرورت اين درختان باعث مي شود که درخت نموي جديد ويافلش بهاري را به بهاي توليد ميوه ها انجام دهد شاخه بري درختان ستروس اکثرأ درجريان زمستان که مرد کار نسبتاً ارزان است عملي مي گردد مشروط براينکه زمستان خيلي سرد نباشد در شاخه بري درختان ستروس اول از همه بايد شاخه هاي خشک ومريض قطع گردند اين شاخه هاي خشک ومريض را مي توان درهر وقت از سال به استثناي وقت گلدهي دور نمود .

  برعلاوه دور نمودن چوب هاي مرده ومريض ، کوشش شود تا شاخه هاي که درنزديک زمين قرار داشته وبراي خيشاوه وکود پاشي مزاحمت ايجاد مي نمايند نيز دور گردد . قطع شاخه ها طوري صورت گيرد که کدام درز درپوست پيدانشده وتا حد امکان از بيخ قطع گردد هر گاه قطر ساحه قابل قطع از 2 انچ زياد تر باشد بايد با مواد ويا رنگ هاي مخصوص شاخه بري پوشانيده شود . اين رنگ نبايد داراي محلل تخريش کننده باشد ، زيرا ممکن است سبب کشتن کمبيم  در ساحه شده از بوجو امدن کلس جهت ترميم زخم جلو گيري نمايد .

شاخچه هاي راست وابدار Waterspouts) ) که دربالاي تنه و شاخه هاي بزرگ توليد مي شوند بايد از بين برده شوند . درختان  که بخوبي شاخه بري شده باشند عمومأ شکل خرمني داشته ، داخل ساحه درخت عاري از چوب هاي مرده ومريض بوده وخاليگاه  هاي هواي کافي ميداشته باشند.
ب- نموي بدني : نوده هاي ستروس به حرارت 25 تا31  درجه سانتي گراد نموي سريع  نموده وبالاتر از حرارت 32 درجه سانتي گراد  نموي ان بطي مي شود . ريشه هاي ستروس به حرارت 25 تا 26 درجه سانتي گراد  به حد اعظمي خود مي رسد . وبا حرارت بلند تر از ان کاهش مي يابد . نموي ريشه ها ونوده ها به حرارت 37تا38 درجه سانتي گراد   بکلي توقف مي نمايد.

  ج- توليد گل : در مناطق نيمه حاره در ماه قوس اعضاي گلي نشاٌت نموده و 6تا 12 هفته بعد از ان گل هاباز خواهند شد . درختان ستروس وگلها کاهش نموي بدني درزمستان دارند  ولي دوره استراحت ندارند .ليمو نسبت به تمام سپيشيز هاي ديگر ستروس زياد تحت تاثير شرايط اقليمي قرار مي گيرد  .بطور مثال ، محلات که زمستان  ملايم دارند ، درختان ليمو در طول سال توليد گل مي نمايد واما در مناطق داراي زمستان سرد اند تنها در بهار توليد گل مي نمايد

د- توليد ميوه : در مناطق نيمه حاره هر سال نموي بدني و توليد گل ها در بهار صورت مي گيرد . ولي تعداد کمي از گل ها ميوه ميد هند . توليد ميوه ها وحاصل تنها به تعد اد گل ها ارتباط ندارد، بلکه به نمو و انکشاف ميوه ها که 2 تا 4 ماه در برگيرد نيز تعلق مي گيرد . نموي تمام گرده ان به حرارت ياد شده گميت هاي زنده را توليد کرده نمي تواند . درميوه دهي ستروس عوامل  داخلي درخت ( ذخيره مواد غذاي ، مواد معدني ، توازن در بين هارمون هاي نباتي ) وعوامل اقليمي مانند حرارت ، باد ، رطوبت نسبتي، رطوبت خاک وامراض نقش دارند . ريختن ميوه ها در ماه جوزا زياد تر به عوامل داخلي و شرايط اقليمي مربوط مي شود ، که قلت اب و هواي گرم نقش زياد دارند . خاصتاً زماني که حرارت به 40 درجه سانتي گراد   برسد .

ه- مار فولوژي ميوه : شرايط اقليمي بالاي شکل وضخامت پوست ميوه تاثير بارزدارد ميوه هاي که در رطوبت نسبتي بلند توليد شده باشند نسبت به ميوه هاي که در محيط خشک وگرم توليد شده اند پوست انها در اثر فشار کم مي شکند و ميوه ان بسيار اب مي داشته باشد . بهمين ترتيب ميوه هاي  مناطق نسبتاٌ  سرد نسبت به ميوه  هاي مناطق گرم پهن ترمي باشند .

و –نموي ميوه :   هرچند که حرارت محيط در جريان سال بلند تر باشد به همان اندازه نموي ميوه سريع تر صورت ميگيرد، اما به اندازه که خطري را براي نمو ميوه ايجاد نمايد . حرارت مناسب براي نموي ميوه ها 20تا 33 درجه سانتي گراد  است . برخي تحقيقات نشان داده است که با اضافه شدن حرارت 10 تا 30 درجه سانتي گراد  نموي ميوه افزايش مي يابند . حرارت هاي پايين تر وبالاتر تاثيرات مناسب ندارند.

اقليم وحفاظت از هواي سرد
عوامل اقليمي مهم در نزديک سطح زمين که بالاي درختان ستروس و ميوه دهي انها تاثير عمده دارند عبارتند از : حرارت ، شعاع افتاب ، طول روز ، باران ، باد ، گرد وغبار ، رطوبت نسبتي . در تمام عوامل اقليمي حرارت وانرژي با اهميت شمرده شده اند .
اول – حرارت : برعلاوه حرارت شعاع افتاب ، رطوبت نسبتي ، سرعت جريان هوا، موجوديت اب عوامل عمده اند که در کمبود اب تاثير مي نمايند برخي عوامل داخلي مانند مقاومت ستوماتا در برابر تبخير، حرارت انساج وغلظت اسموتييکي بالاي نبات وکم شدن اب ان تاثير دارد .

2- ساينس و تکنالوژي جلو گيري از هواي سرد

درسابق باغ هاي ستروس را توسط در دادن کاه ، مواد رابري سوختن ديزل در بخاري ها و ماشين هاي باد کن گرم مي نمودند . درقرن 20 باغ هاي ستروس را با ابياري از خطر سرما تا اندازه نجات مي دادند ، زيرا  ضررهواي سرد در رطوبت پايين محيط نسبت به رطوبت بلند محيط زياد است . حالا شناخته اقليمي رواج يافته است ودر رفع خطر سردي از ان استفاده بعمل مي ايد .

1-    وقت اجراي جلو گيري از هواي سرد :

 هر گاه درجه حرارت باغ به صفر درجه سانتي گراد  رسيد باغ داربايد ماشين هاي بادي را که ارتفا بين 10تا 12 باشد استعمال نمايد هر گاه درجه حرارت باغ به 3.3 درجه سانتي گراد برسد بايد بخاري هاي تيلي چالان شوند به طور عموم درجه حرارت محيط باغ بايد از منفي 2.8 درجه سانتي گراد پائين نرود .

 اگر ماشين هاي بادي استعمال مي شوند بايد شروع وزش باد انها دريک ساعت 6 کيلو متر باشند در صورتيکه درجه حرارت محيط به منفي 4 درجه سانتي گراد خصوصأ دربهارامکان صدمه به برگها مسر مي گردد . 

 هر گاه درختان ستروس در اوايل بهار توسط هواي سرد متاثر شده باشند ؛ بايد اين نوع درختان به زودي ابياري شده وکود هاي نايتروجن دار ويک اندازه کود هاي کم مصرف بطور محلول بالاي درختان پاشيده شودوقتيکه نوده نو نموي شانر اتا يک حد ي تکميل کردند ، درين وقت قسمت متاثر شده بايد شاخه بري شوند و از حمله حشرات وفنگس ها بطور جدي جلوگيري بعمل ايد .
گرچه مقاومت ستروس در برابر هواي سرد به خواص ارثي انها مربوط است ، باوجود ان هر گاه حرارت روز به 15 درجه سانتي گراد وحرارت شب 4.4 سانتي گراد باشد در هواي سرد بعدي مقاومت حاصل مي نمايند .

در انتخاب محل براي رويانيدن ستروس حفاظت از سردي اهميت  اولي دارد اولين چيزي که مراعات شود عبارت زاهکشي هواي سرد است انکشاف هواي سرد اکثرأ مربوط به باختن حرارت از خاک است که بواسطه تشعشع اتموسفير بالاتر از ان صورت مي گيرد سپس خاک به  تدريج  حرارت  خود را از دست داده ودر نهايت امر هواي نزديک به زمين سرد گرديده ويک قشر هواي سرد در نزديک سطح زمين بوجدمي ايد اين هواي سرد نسبت به هواي گرم سنگين تر بوده  بطرف پائين تپه وبطرف نشيبي سراز ير ميگردد بدين صورت بايد باغ ستروس مجراي زاهکشي هواي سرد داشته و ممانعت در برابر ان موجود نباشد يعني ساحه هاي پايين تر کافي براي زاهکشي هواي از باغ ستروس بدسترس باشند خاک هاي ريگي خشک حرارت شان رابه سرعت در شب هاي سرد روشن مي بازند ولي موجوديت مهيامي نمايد برخي اوقات ممکن است محل باغ ستروس از زاهکشي خوبي هواي سرد برخوردار شود در ين صورت محل مذکور با سردي مواجه گرديد ه وخسارات راببار مي اورد .

حفاظت ابي بسيار مهم است باغ هاي ستروس که در نزديک دند هاي بزرگ اب قراردارند نسبت به باغ هاي ستروس که دروادي خشک قرار دارند به خطر سردي کمتر مواجه مي شوند دند هاوياجهيل هاي کم عمق در صورت مواجه شدن به باد هاي سرد ويا هواي سرد به سرعت درجه حرارت شان را از دست مي دهند درين صورت اين نوع محلات ابي خطرات سردي را از باغ هاي نزديک وموقعيت باغ در سمت جنوب وياجنوب شرق جهيل ويا دند بزرگ اب قرارداشته باشد در ين تااندازه موقعيت باغ در محل مناسب قرار داشته وهواي سرد تاثير خطر ناک بالاي درختان نخواهد داشت .

 
عوامل اقليمي –

 هواي سرد و تو پوگرافي : در هواي سرد همراه با باد ، در بالاي تپه ها هوا سرد بوده و در جاهاي پايين هوا گرم ميباشد در هواي سرد بدون وزش باد radiation frist) ) در نزديک سطح زمين هوا سرد و بالاتر از ان هوا گرم تر ميباشد هر گاه 3 متر بالاتر از درخت ستروس جريان باد 6-8 کيلومتر در ساعت باشد ، در ين صورت هواي سرد تشعشعي واقع نمي شود . باغ هاي که در وقت هواي سرد به اندازه کافي ابياري شده باشند نسبت به باغ هاي که به قلت اب دچار اند پيمانه کم به خطر هواي سرد  مواجه مي شوند هر گاه به اثر تشنگي زياد حالت استراحت را اختيار نمايد ، درين صورت در برابر هواي سرد مقاومت اختيار مي نمايد .

ز- زيان هاي هواي گرم به ستروس : درجه حرارت 40 ويا بالاتر از ان به ميوه ها ، انساج وبرگ هاي ستروس صدمه مي رساند .

ورايتي هاي مختلف دربرابر هواي گرم تفاوت هاي متفاوت نشان مي دهند . بطور مثال، درخت هاي که برگ هاي انبوه دارند و ميوه هاي شان دربين برگ پنهان اند در برابر هواي گرم مقاوم اند هر گاه درجه حرارت محيط به 44 درجه سانتي گراد  برسد در ين وقت حرارت داخل ميوه تقريباٌ حرارت 35 درجه سانتي گراد ميداشته وبه پوست ميوه ضررمي رسد . علامه ضرردر برگ هاي ستروس در موقع حرارت بلند عبارت از بين رفتن کلوروفيل بوده و تيغه برگ رنگ نصواري را اختيار مي نمايد .

طرق موثر جلوگير از هواي سرد : 

معلومات کافي هواشناسي : شعبات هواشناسي بايد معلومات لازم هواشناسي را خاصتاً در بهار وخزان بد سترس باغ داران قرار دهند علاوه بران باغداران بايد تر ماميتر ها را در باغ هاي شان نصب نمايند تا از حرارت يوميه معلومات داشته باشند .

محصول Harvesting of Fruits

درممالک پيشرفته قبل از برداشت محصول در خزان يک تعداد ميوه ها بطور اتفاقي از حصص مختلف باغ سيتروس جمع اوري گرديده وبه  لابراتوار جهت تجزيه فرستاده مي شود بعد از ينکه لابراتوار پختگي قانوني انراتائيد نمايد به جمع اوري محصول اقدام مي گردد در وقت جمع اوري بايد ميوه ها داراي فيصدي قابل ملاحظ جوس juice) ) مقدار کمي مواد جامد در جوس باشد ميوه هاي ستروس عمومأ در بکس هاي 50 کيلويي ويا کمتر جمع اوري مي شوند .

در اويل قبل از ظهر همينکه شبنم از بالاي درختان خشک گردد کار گران به جمع اوري محصول از درختان مي پردازد ميوه ها با قيچي هاي مخصوص باغباني از شاخچه  ها قطع مي گردند هرگاه ميوه ها بعد از برداشت محصول براي پروسس بکار روند درين صورت مي توان چنين ميوه ها را با دست وبدون قيچي از درخت قطع نمود درصورت که ميوه ها با دست از درخت چيده مي شوند کارگران بايد تعوض اينکه ميوه را مستقيماٌ بطرف خود کش نمايند ميوه رادر يک زاويه با شاخچه  تاب داده وسپس به تيزي تطرف پائين کش نمايند درصورت عدم دقت امکان دارد يک اندازه پوست ميوه از بين رفته که درين صورت اين محل بزودي فرسوده خواهد شد .

همينکه جمع اوري کننده ميوه را از درخت قطع نمايد وي انرادر خريطه که بالاي شانه خويش توسط يک تسمه strap) ) اويزان نموده است مي داشته باشد خالي مي نمايد به شکل 51 مراجعه شود چون درختان ستروس نسبتاٌ بزرگ مي باشند ميوه هاي قسمت هاي بالاي درخت بايد با استفاده از زينه جمع اوري گردد چنين زينه ها عموماٌ سبک بوده ودروقت جمع اوري ميوه به درخت تکيه داده مي شوند به شکل 51 مراجعه شود .

ميوه چکوتره اکثراٌ بعد از جمع اوري از درختان به شکل تازه مورد استفاده قرار نمي گيرد بلکه به فابريکه برده مي شود تا تحت پروسس قرار گيرد ميوه هاي که تحت پروسس قرار داده مي شوند مي توان انها را باشور دادن درخت به سهولت از درخت به زمين انداخته واز زمين جمع اوري نمود ميوه هاي نارنج ومالته وسنتره باشور دادن درخت به سهولت از درخت نمي افتند وبايد بااستفاده از قيچي انهارااز درخت کند و بکس هاي پراز ميوه به لاري ها ويا به تراکتور ها بارمي شوند وبه ذخيره خانه انتقال داده مي شوند کوشش بعمل مي ايد تا تعداد بکس ها بالاي يکي ديگر از 4 بکس بيشتر نباشد .
وقتيکه ميوه ها به ذخيره خانه رسانده شدند انهارا از لاري ها ويا تراکتورها بوسيله دست ويا ماشين پائين مي نمايند هرگاه پوست ميوه هاي پايين شده بنابر عدم هواي سرد در فصل خزان هنوز سبز باشند انهارابه اطاق رنگ کاري انتقال مي دهند اين نوع ميوه ها در اطاق هاي رنگ کاري براي 24 ساعت قرار داده مي شوند رطوبت نسبتي اين اطاق درحدود 85 فيصد مي باشد درجريان رنگ کاري پکه ها دراطاق فعال مي باشند ايتلين ethylene ) ) که قابليت از بين بردن رنگ سبز را از پوست ميوه دارد به غلظت بسيار کم بالاي ميوه ها پاشيده مي شود استعمال ايتلين بواسطه پمپ هاي که ايتلين رابه شکل قطره يي بسيار به اهستگي بالاي ميوه ها مي پاشد صورت مي گيرد به اطاق مذکور لااقل دو مرتبه دريک روز هوا جريان داده شود .

وقوع رنگ زرد ويا نارنجي درپوست ميوه هاي ستروس عمدتأ به ميان امدن هواي سرد خزاني صورت مي گيرد درارتفاعات پايين تر در مناطق حاره tropics ) ) خاندان نارنج وياستروس هيچگاه رنگ غليظ نارنجي را بدست اورده نمي توانند زيرا مناطق مذکور فاقد هواي سرد اند که درين صورت رنگ سبز پوست ميوه از بين نمي رود درحاليکه ممکن است گوشت ميوه براي خوردن مساعد باشد .
در ين مناطق از ايتلين براي از بين بردن رنگ سبز پوست ميوه استفاده مي شود .
مابه اين نتيجه مي رسيم که سيتروس يکي ازميوه هاي مهم وبارزش مي باشد که از سالها بدين سؤ درافعانستان کشت ورفع حاصل مي گردد اين ميوه در اقتصاد کشورنقش مهم دارد اين ميوه درمناطق مرطوب ونيم مرطوب کشت مي گردد درخت ستروس در زينت وزيباي مناظردفاترشانده مي شود به اين دليل که هميشه سبزوبرگهاي خود را تايک مدت حفظ مي کند .

بند سبزک از مناظر طبیعی بادغیس                     درخت پسته از پسته لیق بادغیس